Trong một buổi trò chuyện với các đồng nghiệp cùng làm trong ngành sức khỏe, tôi có dịp lắng nghe Bác sĩ Nguyễn Văn Cường — một bác sĩ răng hàm mặt — chia sẻ về nghề. Điều khiến tôi nhớ nhất không phải là những kỹ thuật cao siêu, mà là một câu nói rất giản dị của anh: đôi khi việc cần làm trước tiên không phải chữa cái răng, mà là chữa nỗi sợ trong lòng người bệnh. Tôi xin kể lại câu chuyện của anh.

Vì sao anh chọn nghề y

Bác sĩ Cường kể, khao khát làm nghề y đến với anh từ rất sớm. Ngay từ bé, trong nhà anh đã có những người thân đau ốm, bệnh tật. Chứng kiến điều đó, trong anh hình thành một mong muốn giản dị nhưng bền bỉ: được giúp đỡ ai đó, nhất là những người thân của mình.

Lớn lên, anh nhận ra một điều: thứ khiến cuộc sống của anh thấy có ý nghĩa nhất chính là được giúp người khác. Và đó là lý do anh chọn ngành y tế.

Có một ký ức anh mang theo suốt sự nghiệp. Hồi còn là sinh viên đi thực tập tại bệnh viện, anh chứng kiến những trường hợp bệnh nhân không qua khỏi — có người vì đến viện quá muộn, không kịp cấp cứu, đã ra đi ngay trên đường. Hình ảnh ấy ám ảnh anh, nhưng theo một cách tích cực: nó thôi thúc anh phải nỗ lực nhiều hơn cho nghề, để có thể giúp được nhiều người hơn, kịp thời hơn.

Sai lầm phổ biến nhất: để nỗi sợ đánh cắp sức khỏe răng miệng

Khi tôi hỏi về sai lầm anh gặp nhiều nhất ở người bệnh, câu trả lời của anh rất đúng với những gì tôi vẫn thấy: nỗi sợ đau.

Rất nhiều người mang một nỗi ám ảnh lớn với việc làm răng. Nỗi sợ ấy thường bắt nguồn từ thời thơ ấu — từ lời dọa của bố mẹ, từ những câu trêu chọc của bạn bè — và nó bám theo đến tận khi trưởng thành. Hệ quả là họ không dám bước lên ghế nha khoa, cứ trì hoãn mãi. Để rồi đến khi buộc phải đi, thì tổn thương răng miệng đã trở nên rất nặng.

Điều đáng tiếc, theo bác sĩ Cường, là nỗi sợ đó phần lớn đã lỗi thời. Nha khoa hiện đại đã phát triển đến mức nhiều can thiệp gần như không còn gây đau đáng kể. Người bệnh sợ một cái đau mà thực tế hôm nay không còn như họ tưởng — và chính vì sợ, họ mới phải gánh cái đau lớn hơn về sau. Đây là lý do anh tâm niệm phải chữa lành tâm lý sợ hãi trước, rồi mới xử lý tổn thương thực thể. Khi người bệnh được trấn an, cảm thấy được chăm sóc, hiệu quả điều trị sẽ tốt hơn nhiều.

Lời khuyên tâm huyết: chăm răng cho con từ rất sớm

Nếu chỉ được nhắn một điều tới các bậc cha mẹ, bác sĩ Cường chọn nói về răng sữa.

Anh chia sẻ rằng cha mẹ cần để ý chăm sóc răng miệng cho con ngay từ những năm đầu đời. Nhiều người vẫn nghĩ “răng sữa rồi cũng thay, để sau này lớn hẵng lo”. Nhưng đó là một hiểu lầm. Thực tế, ngay từ khi những chiếc răng sữa đầu tiên mọc lên, chúng đã có thể ảnh hưởng đến cả cuộc đời hàm răng của con. Nếu can thiệp và phòng ngừa được sớm, đó là điều tuyệt vời nhất.

Góc nhìn của anh trùng khớp với y văn nha khoa. Răng sữa không chỉ để ăn nhai tạm thời — chúng đóng vai trò như những “vật giữ chỗ” tự nhiên, dẫn đường cho răng vĩnh viễn mọc lên đúng vị trí.1 Khi một răng sữa bị mất sớm do sâu nặng, các răng bên cạnh có xu hướng nghiêng vào khoảng trống, dẫn đến răng vĩnh viễn sau này thiếu chỗ, mọc chen chúc hoặc lệch lạc (sai khớp cắn).1 Một chiếc răng sữa tưởng nhỏ, vì thế, có thể kéo theo cả một vấn đề chỉnh nha tốn kém về sau. Chăm sóc răng sữa, nói cho cùng, chính là đầu tư cho hàm răng vĩnh viễn của con.

Góc khuất của nghề mà ít người biết

Có một điều bác sĩ Cường nói khiến tôi — cũng là người trong ngành y — rất đồng cảm. Nhiều người mặc định bác sĩ là nghề thu nhập cao. Nhưng anh thẳng thắn: so với nhiều ngành khác, nếu những người bạn của anh bỏ ra cùng ngần ấy thời gian và sức lực, có khi họ đã tiến rất xa trên con đường kinh doanh và sự nghiệp, với thu nhập cao hơn.

Hơn nữa, nghề y còn có những mặt vất vả mà ít người thấy: những rủi ro ảnh hưởng đến chính sức khỏe của người thầy thuốc, và đôi khi ảnh hưởng cả đến hôn nhân, gia đình. Anh nói điều này không phải để than, mà để mọi người hiểu rằng đằng sau chiếc áo blouse là những đánh đổi thật. Và có lẽ chính vì hiểu cái giá đó, anh càng trân trọng lý do ban đầu đưa mình đến với nghề: được giúp người.

Khi được hỏi muốn mọi người nhớ đến mình như thế nào, câu trả lời của anh rất “anh Cường”: anh mong được nhớ đến như một người bác sĩ ấm áp, gần gũi và thân thiện — người chữa lành cả nỗi sợ lẫn cái răng.

Câu hỏi thường gặp

Răng sữa bị sâu có cần điều trị không khi đằng nào cũng thay? Có. Răng sữa giữ chỗ cho răng vĩnh viễn và giúp trẻ ăn nhai, phát âm. Mất răng sữa quá sớm có thể khiến răng vĩnh viễn mọc lệch, chen chúc. Nên đưa trẻ đi khám để xử lý sớm, nhẹ nhàng.

Làm răng hiện nay có đau như nhiều người vẫn sợ không? Theo bác sĩ Cường, nha khoa hiện đại đã giúp nhiều can thiệp gần như không đau đáng kể. Nỗi sợ thường lớn hơn thực tế — và chính sự trì hoãn vì sợ mới khiến hậu quả nặng hơn.

Khi nào nên bắt đầu chăm sóc răng cho trẻ? Càng sớm càng tốt, ngay từ khi những chiếc răng sữa đầu tiên mọc. Cha mẹ nên tập cho con thói quen vệ sinh răng miệng và cho con làm quen với việc khám răng định kỳ từ nhỏ.

Đôi nét về Bác sĩ Nguyễn Văn Cường

Thạc sĩ – Bác sĩ Nguyễn Văn Cường tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, có bằng Thạc sĩ Răng Hàm Mặt, từng tu nghiệp chỉnh nha nâng cao tại Hoa Kỳ và có chương trình sau đại học tại Pháp. Anh chuyên sâu về chỉnh nha, cấy ghép implant và nha khoa thẩm mỹ, được ghi nhận là “Thầy thuốc vì sức khỏe cộng đồng” (2019). Bạn có thể tìm hiểu thêm các bài chia sẻ của anh tại: drcuongdental.com.

Lưu ý: Bài viết mang tính chia sẻ kiến thức và giới thiệu góc nhìn chuyên gia, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hay điều trị nha khoa trực tiếp. Khi con hoặc bạn có vấn đề răng miệng, hãy đến cơ sở nha khoa uy tín để được bác sĩ tư vấn cụ thể.

Tài liệu tham khảo

1. Orthodontic Space Management in Pediatric Dentistry: A Clinical Review — PMC / U.S. National Library of Medicine. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC11743602/ ↩↩