Bệnh gút từ lâu bị gắn mác là “bệnh của người ăn nhậu”, “ăn nhiều thịt đỏ”, hay “ăn nhiều thực phẩm giàu đạm”. Nhiều người khi cơn gút cấp xuất hiện thường vội vàng đổ lỗi cho một bữa ăn thịnh soạn, một miếng bít tết lớn hay vài ly rượu bia. Tuy nhiên, sự thật là nguyên nhân sâu xa của bệnh gút không chỉ nằm ở những món ăn này. Theo Tiến sĩ Eric Berg, một chuyên gia về dinh dưỡng và sức khỏe cho biết: cốt lõi của bệnh gút nằm ở chức năng thận và quá trình chuyển hóa protein trong cơ thể.
Bệnh gút là gì và vì sao lại đau dữ dội?
Gút là một dạng viêm khớp gây ra bởi rối loạn chuyển hóa, đặc trưng bởi việc axit uric trong máu tăng cao. Khi nồng độ axit uric vượt ngưỡng bình thường, chúng sẽ kết tinh thành các tinh thể monosodium urate sắc nhọn, lắng đọng tại các khớp, đặc biệt là ngón chân cái. Chính các tinh thể này gây ra các cơn đau dữ dội, sưng nóng, đỏ và khó vận động, khiến người bệnh cảm thấy vô cùng khó chịu.
Rất nhiều người chỉ nhìn thấy “cơn đau” và đổ lỗi cho việc ăn nhiều thịt hay uống rượu, nhưng thực tế, đây chỉ là tác nhân kích hoạt cơn gút chứ không phải nguyên nhân gốc rễ.
Nguyên nhân gốc rễ
Theo Tiến sĩ Berg, gút thực chất là vấn đề chuyển hóa liên quan đến thận và gan. Thận có nhiệm vụ lọc và đào thải axit uric, một sản phẩm thải của quá trình phân hủy purin trong protein. Khi thận hoạt động kém, axit uric không được đào thải hiệu quả, dẫn đến sự tích tụ trong máu và hình thành tinh thể urat ở khớp.
Nói cách khác, việc ăn nhiều đạm không trực tiếp gây gút nếu thận và gan vẫn khỏe mạnh. Thực tế, bệnh gút là dấu hiệu cảnh báo thận đang quá tải hoặc bị suy giảm chức năng.
Thủ phạm thầm lặng
Điều gây ngạc nhiên là, theo Tiến sĩ Berg, thói quen tiêu thụ thực phẩm nấu quá chín, tiệt trùng, hoặc chế biến công nghiệp mới là yếu tố âm thầm làm suy yếu thận và gan. Khi hai cơ quan này hoạt động kém, cơ thể mất khả năng xử lý protein và đào thải axit uric đúng cách, dẫn đến bệnh gút.
Các thực phẩm nấu quá chín hay chế biến công nghiệp không chỉ làm mất một phần dưỡng chất quan trọng, mà còn khiến cơ thể phải hoạt động quá sức để chuyển hóa, từ đó tạo gánh nặng lên thận và gan. Đây cũng là lý do vì sao ngay cả một khẩu phần thịt nấu chín thông thường cũng có thể trở thành “thủ phạm” gây cơn gút cấp ở những người có cơ quan nội tạng chưa khỏe mạnh.
Những thực phẩm cần hạn chế khi bị gút
Để giảm nguy cơ tái phát gút, việc biết ăn gì và kiêng gì khi bị gút là vô cùng quan trọng. Ngoài thịt đỏ, người bị gút nên hạn chế các loại thực phẩm và đồ uống sau:
- Nội tạng động vật: Gan, thận, óc, lòng… chứa hàm lượng purin cao, dễ làm tăng axit uric trong máu.
- Cà phê và các đồ uống chứa caffeine: Một số người nhạy cảm với caffeine, có thể làm tăng stress chuyển hóa và ảnh hưởng đến khả năng thải độc của thận.
- Nước ngọt, đặc biệt là cola: Đường và các hóa chất trong nước ngọt có thể làm rối loạn chuyển hóa và làm gia tăng nồng độ axit uric.
- Ngũ cốc tinh chế: Tiêu thụ nhiều tinh bột tinh chế có thể làm rối loạn đường huyết, tăng insulin, gián tiếp làm tăng nguy cơ bùng phát gút.
Hạn chế các nhóm thực phẩm trên giúp giảm gánh nặng lên thận, đồng thời hỗ trợ kiểm soát nồng độ axit uric.
Giải pháp cho người mắc bệnh gút
1. Tăng cường rau xanh, kali và thực phẩm sống
Tin vui là gút không phải là căn bệnh không thể kiểm soát. Bằng cách tập trung vào việc nuôi dưỡng và hỗ trợ chức năng thận, người bệnh có thể giảm nguy cơ tái phát hiệu quả.
Tiến sĩ Berg nhấn mạnh, việc ăn nhiều rau xanh, đặc biệt là rau sống, có thể hỗ trợ thận đào thải axit uric tốt hơn. Các món salad lớn hàng ngày, kèm với rau hấp sơ thay vì nấu quá kỹ, sẽ giữ lại tối đa vitamin và khoáng chất cần thiết, đồng thời giảm gánh nặng chuyển hóa cho thận và gan.
Ngoài ra, thực phẩm giàu kali cũng là “người bạn” quan trọng giúp cân bằng dịch trong cơ thể và hỗ trợ chức năng thận. Những loại quả, rau củ như chuối, bơ, cà chua, cải bó xôi, bí đỏ nên được ưu tiên trong chế độ ăn của người bị gút.
2. Quả anh đào – Thực phẩm “vàng” cho người bị gút
Một mẹo đơn giản nhưng hiệu quả mà Tiến sĩ Berg gợi ý là ăn quả anh đào (cherries). Nhiều nghiên cứu lâm sàng đã ghi nhận rằng, loại quả này có thể giúp giảm triệu chứng gút và hỗ trợ giảm viêm. Mặc dù cơ chế tác dụng chưa được giải thích hoàn toàn, nhưng việc thêm anh đào vào chế độ ăn hàng ngày thực sự đem lại lợi ích rõ rệt cho người bị gút.
Xem thêm những kiến thức chăm sóc sức khỏe bổ ích tại:
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61568719368009
Tiktok: https://www.tiktok.com/@bs.tu.day.chang?is_from_webapp=1&sender_device=pc
Youtube: youtube.com/channel/UCBl_vCoX_Mq_HK9UIY0fuZw/?sub_confirmation=1
Thay đổi góc nhìn để kiểm soát gút hiệu quả
Thông điệp quan trọng nhất từ Tiến sĩ Berg là: bệnh gút không chỉ là hậu quả của việc ăn một số thực phẩm giàu đạm, mà là dấu hiệu cảnh báo chức năng thận đang bị quá tải.
Thay vì chỉ tập trung vào việc “kiêng thịt”, người bệnh cần nhìn nhận bệnh gút dưới góc độ sức khỏe chuyển hóa và chăm sóc nội tạng, đặc biệt là thận và gan. Việc thay đổi cách chế biến thực phẩm, tăng rau xanh, bổ sung kali, và thêm quả anh đào vào thực đơn có thể giúp kiểm soát axit uric và giảm tần suất các cơn gút cấp.
Đôi khi, cách chúng ta chế biến thực phẩm còn quan trọng hơn loại thực phẩm chúng ta ăn.
