Bài tập sau thay khớp gối: 6 tuần đầu tập gì tại nhà
Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 11/2026
Trả lời ngắn: 6 tuần đầu sau thay khớp gối, việc chính là duỗi thẳng gối hoàn toàn, gập gối dần tới khoảng 110–120 độ, và tập lại cơ đùi để bỏ khung, bỏ nạng. Các bài tập đều đơn giản, làm trên giường và trên ghế, nhưng phải làm đều mỗi ngày. Khớp mới chỉ tốt khi người bệnh chịu tập.
Vì sao phải tập ngay sau khi thay khớp gối?
Nhiều cô chú về nhà sau mổ thường nghĩ: “Khớp mới rồi, nằm nghỉ cho lành đã.” Con cái cũng sợ bố mẹ đau nên bảo cứ nằm yên. Thực tế ngược lại.
Bác sĩ đã thay mặt khớp bị mòn, nhưng cơ đùi và phần mềm quanh gối thì vẫn yếu và cứng sau nhiều năm đau. Nếu không tập, mô sẹo quanh khớp sẽ co rút lại, gối gập không được, duỗi không thẳng. Lúc đó khớp mới vẫn “kêu cứng”, đi vẫn khập khiễng.
Hội Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (AAOS) coi tập luyện là phần quan trọng nhất của chăm sóc tại nhà trong vài tuần đầu, khuyên tập khoảng 20–30 phút mỗi lần, chia làm nhiều lần trong ngày 1. Hệ thống y tế Anh (NHS) cũng nhấn mạnh tập gập duỗi gối bắt đầu ngay ngày mổ hoặc ngày hôm sau 2.
Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): bà được thay khớp gối, về nhà con cháu chăm rất kỹ, bưng cơm tận giường, đi đâu cũng dìu. Bà ít đứng dậy, ít tập vì sợ đau. Đến tuần thứ 4, gối chỉ gập được hơn nửa vòng, ngồi xuống ghế phải đưa chân ra trước. Thương bố mẹ đúng cách là nhắc bố mẹ tập, không phải làm hết mọi việc thay.
Phục hồi chức năng sau thay khớp gối: mục tiêu từng tuần
| Thời gian | Gập gối khoảng | Duỗi gối | Đi lại |
|---|---|---|---|
| Hết tuần 1 | ~90 độ (cẳng chân vuông góc đùi, như ngồi ghế) | Gần thẳng | Đi với khung tập hoặc nạng |
| Tuần 2–3 | ≥100 độ | Thẳng hoàn toàn | Đi với nạng, quãng ngắn trong nhà |
| Tuần 4–6 | 110–120 độ | Thẳng hoàn toàn | Bỏ dần nạng, chuyển sang gậy hoặc đi không cần dụng cụ |
Mốc gập gối tham khảo theo các hướng dẫn phục hồi 34. Theo NHS, đa số người cần dụng cụ hỗ trợ đi lại trong khoảng 2–6 tuần đầu 2.
Mốc chỉ để tham khảo. Mỗi người tiến nhanh chậm khác nhau tùy tuổi, sức cơ trước mổ, và bệnh đi kèm. Điều quan trọng là tuần sau tốt hơn tuần trước.
Mẹo cho con cái: chụp ảnh gối bố mẹ mỗi tuần từ cùng một góc, lúc gập hết sức và lúc duỗi hết sức. So ảnh là thấy tiến hay lùi.
Bài tập sau thay khớp gối tuần 1–2
Tập đến mức căng, hơi mỏi là đúng. Đau nhói, đau tăng kéo dài sau tập là quá sức. Luôn làm theo lời dặn riêng của bác sĩ đã mổ.
Bài 1: Gập duỗi cổ chân
- Nằm ngửa. Kéo mũi chân về phía mặt, rồi duỗi mũi chân ra xa, nhịp nhàng.
- Làm: 2–3 phút, mỗi giờ làm vài lần khi còn thức 1.
- Đúng khi: thấy bắp chân căng – chùng theo nhịp. Bài này giúp máu ở bắp chân lưu thông, giảm sưng.
Bài 2: Siết cơ đùi
- Nằm ngửa, chân mổ duỗi thẳng. Ép mặt sau gối xuống giường, siết chặt cơ đùi trước.
- Giữ 5–10 giây rồi thả 1.
- Làm: 10 lần, nghỉ 1 phút, làm thêm 1–2 lượt nữa. 3–4 lần/ngày.
- Đúng khi: sờ thấy cơ đùi trước cứng lên, xương bánh chè hơi nhích lên.
Bài 3: Nâng chân thẳng
- Nằm ngửa, chân lành co lên. Chân mổ siết cơ đùi cho thật thẳng, rồi nâng lên cách giường khoảng một gang tay.
- Giữ 5–10 giây, hạ chậm 1.
- Làm: 10 lần × 2–3 hiệp, 2–3 lần/ngày.
- Đúng khi: gối thẳng suốt lúc nâng. Nếu gối bị cong xuống, quay lại tập Bài 2 thêm vài ngày.
Bài 4: Trượt gót gập gối
- Nằm ngửa, từ từ kéo gót chân trượt trên mặt giường về phía mông. Có thể quàng một chiếc khăn vào bàn chân để tay kéo giúp.
- Dừng ở chỗ thấy căng, giữ 5 giây, trượt ra.
- Làm: 10–15 lần, 3–4 lần/ngày.
- Đúng khi: mỗi ngày kéo được gót về gần mông hơn một chút.
Để gối duỗi thẳng: khi nằm nghỉ, kê gối mềm dưới gót chân, không kê dưới khoeo. Kê dưới khoeo cho dễ chịu thì gối cứ cong mãi, sau rất khó duỗi thẳng.
Trong lúc dồn sức tập cho gối vừa mổ, cả nhà cũng đừng quên gối bên kia, vì gối đó đang phải gánh nhiều hơn. Nếu bố mẹ thấy gối còn lại bắt đầu đau, cẩm nang dưới đây giúp tự kiểm tra sớm.
📘 Tải miễn phí: Cẩm nang tự kiểm tra khớp gối: 8 dấu hiệu theo vị trí đau
Đã thay một bên, nhiều cô chú vẫn đau gối bên kia. Cẩm nang giúp tự kiểm tra trong 5 phút: đau ở trước, trong, ngoài hay sau gối, mỗi vị trí thường là vấn đề gì.
Nhận cẩm nang miễn phí →Tập phục hồi chức năng sau thay khớp gối tuần 3–6
Khi đã siết được cơ đùi và nâng chân thẳng tốt, chuyển dần sang các bài ngồi và đứng. Vẫn giữ 4 bài ở trên mỗi ngày.
Bài 5: Ngồi thả chân gập gối
- Ngồi mép ghế hoặc mép giường cao, hai chân thả xuống.
- Chân lành đặt lên trước cổ chân mổ, nhẹ nhàng đẩy cho gối mổ gập thêm ra sau. Giữ 10 giây.
- Làm: 10 lần, 3 lần/ngày.
- Đúng khi: gối gập sâu hơn tuần trước, căng nhưng chịu được.
Bài 6: Đứng lên ngồi xuống ghế
- Ngồi ghế có tay vịn, chiều cao vừa phải. Hai chân rộng bằng vai.
- Nhích người ra trước, đẩy tay vào tay vịn, đứng lên. Ngồi xuống chậm, đếm 3 nhịp.
- Làm: 8–10 lần × 2 hiệp, 2 lần/ngày.
- Đúng khi: hai chân chịu lực đều nhau, không dồn hết sang chân lành. Dần dần bớt dùng tay.
Bài 7: Bước lên bậc thấp
- Đứng trước bậc thấp (cao khoảng một viên gạch đến một bậc cầu thang), tay vịn chắc vào lan can hoặc tường.
- Bước chân mổ lên, chân lành theo lên, rồi bước xuống bằng chân lành trước.
- Làm: 10 lần, 2 lần/ngày.
- Đúng khi: gối mổ không khuỵu, không đau nhói.
Bài 8: Đi bộ tăng dần
- Đi trong nhà với nạng hoặc gậy theo lời dặn. Mỗi ngày tăng thêm vài phút.
- Làm: nhiều lần ngắn trong ngày tốt hơn một lần dài.
- Đúng khi: bước đều, gót chạm đất trước, hai bước dài bằng nhau.
Nhớ quy tắc: lên cầu thang bước chân lành trước, xuống cầu thang bước chân mổ trước.
Kênh YouTube Bác sĩ Minh Tú có video hướng dẫn các bài tập phục hồi nhẹ cho người lớn tuổi; bố mẹ có thể mở tivi xem trước để biết tư thế, rồi tập theo đúng lời dặn của bác sĩ mổ. Con cái muốn nhận thêm lời dặn và bài mới thì theo dõi fanpage Bác sĩ Minh Tú.
Thay khớp gối bao lâu thì đi được, lái xe được?
- Đi lại: đa số người đứng dậy đi với khung ngay ngày đầu hoặc ngày hôm sau, dùng dụng cụ hỗ trợ khoảng 2–6 tuần 2.
- Lái xe: theo NHS, thường chưa lái trong 6 tuần đầu, và chỉ lái lại khi đạp phanh gấp được an toàn 2.
- Sinh hoạt bình thường: phần lớn làm lại được việc thường ngày trong khoảng 3 tháng. Hồi phục đầy đủ có thể mất 6–12 tháng 2.
Vì vậy 6 tuần đầu chỉ là chặng đầu. Sau 6 tuần vẫn cần tập tiếp để cơ đùi mạnh lên và đi lại vững hơn.
Tự tập, tập ở bệnh viện hay tập online có bác sĩ theo dõi?
| Cách | Hợp với ai | Điều cần lưu ý |
|---|---|---|
| Tự tập theo tờ hướng dẫn | Người tự giác, tiến triển đều, không có biến chứng | Khó biết mình tập đúng chưa, dễ bỏ dở khi đau |
| Tập ở bệnh viện / phòng phục hồi chức năng | Người cần điều trị trực tiếp, gối tiến chậm, có người đưa đi | Đi lại vất vả trong những tuần còn dùng nạng, con cái phải nghỉ làm đưa đón |
| Tập online có bác sĩ theo dõi | Người ở xa, con cái bận, cần người xem tư thế và điều chỉnh bài theo tuần | Cần có người nhà cầm điện thoại quay giúp những buổi đầu; gối không tiến hoặc có biến chứng thì vẫn phải đi khám trực tiếp |
Các nghiên cứu ở người thay khớp gối cho thấy tập qua video có người hướng dẫn cho kết quả không kém tập trực tiếp về đau và chức năng 5. Dù chọn cách nào, nên chọn nơi đo góc gập gối mỗi tuần, chỉnh bài khi gối tiến chậm, và nói rõ lúc nào phải quay lại bác sĩ mổ.
Khi nào phải đi khám?
Đi khám ngay nếu: - Sốt, vết mổ đỏ, nóng, chảy dịch đục hoặc có mùi. - Bắp chân một bên sưng to, căng, bóp vào đau. - Khó thở, đau ngực đột ngột. - Bị ngã đập gối mổ, sau đó không đứng lên được.
Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Gối đang bớt sưng bỗng sưng to trở lại. - Đau tăng cả khi nằm nghỉ, thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ không đỡ. - Tập đều 1–2 tuần mà gối không gập thêm được chút nào.
Câu hỏi thường gặp
Sau thay khớp gối tập bao lâu một ngày là đủ?
Theo AAOS, khoảng 20–30 phút mỗi lần, chia làm vài lần trong ngày, và đi bộ ngắn nhiều lần 1. Tập ít mà đều tốt hơn tập dồn một buổi rồi đau cả ngày hôm sau.
Tập bị đau thì có nên dừng không?
Căng và mỏi là bình thường. Nếu đau nhói, hoặc đau và sưng tăng kéo dài tới sáng hôm sau, hãy giảm số lần, giảm độ gập, và báo bác sĩ. Đừng dừng hẳn, vì nằm im gối càng cứng.
Có cần thuê máy tập gập gối tự động không?
Phần lớn người bệnh không cần. Các bài tự gập duỗi gối ở trên giúp cơ đùi làm việc tốt hơn. Chỉ dùng máy khi bác sĩ mổ chỉ định riêng.
Sáu tuần tập này lo cho gối đã thay. Còn gối bên kia, nếu đã có lúc đau, thì nên kiểm tra sớm để không phải chịu đựng lâu như gối cũ.
📘 Tải miễn phí: Cẩm nang tự kiểm tra khớp gối: 8 dấu hiệu theo vị trí đau
Tự kiểm tra gối còn lại của bố mẹ, hoặc của chính mình, trong 5 phút. Biết sớm đau ở đâu, có thể là vấn đề gì, để không phải chịu đựng nhiều năm như gối đã thay.
Nhận cẩm nang miễn phí →Muốn bác sĩ xem góc gập gối của bố mẹ và gợi ý bài tập theo tuần? Nhắn tin cho bác sĩ →
⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám và chỉ định của bác sĩ đã mổ thay khớp. Mỗi ca mổ có thể có giới hạn riêng về độ gập và mức chịu lực.
📚 Bài viết liên quan
- Đau khớp gối uống gì? Gừng và bài tập đơn giản tại nhà
- Thoái hóa khớp gối tập gì tại nhà để giảm đau?
- Đau khớp gối uống gì? 3 loại nước tự nhiên và bài tập
- Đau khớp gối kéo dài phải làm sao? Cách hỗ trợ tại nhà
Xem thêm chuyên mục: Chăm sóc xương khớp · Tất cả bài viết
Tài liệu tham khảo
-
American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) – OrthoInfo. Total Knee Replacement Exercise Guide. orthoinfo.aaos.org/en/recovery/total-knee-replacement-exercise-guide ↩↩↩↩↩
-
NHS. Recovering from a knee replacement. nhs.uk/tests-and-treatments/knee-replacement/recovery ↩↩↩↩↩
-
E3 Rehab. Total Knee Replacement Rehabilitation. e3rehab.com/total-knee-replacement-rehabilitation ↩
-
OHSU Health. Total Knee Best Practice Rehab Guideline (2023). ohsu.edu ↩
-
Moffet H, et al. In-home telerehabilitation compared with face-to-face rehabilitation after total knee arthroplasty: a noninferiority randomized controlled trial. J Bone Joint Surg Am. 2015;97(14):1129–1141. ↩
