Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 10/2026

Trả lời ngắn: đau đầu gối có nhiều nguyên nhân, và chỗ đau nằm ở đâu là manh mối đầu tiên để đoán gối đang gặp chuyện gì ¹². Đau phía trước thường liên quan tới xương bánh chè và gân bánh chè. Đau phía trong hay gặp ở người lớn tuổi do thoái hóa, sụn chêm. Đau sau khoeo có khi do một túi dịch. Bài này là bản tóm tắt của cẩm nang 8 dấu hiệu, để bố mẹ hoặc con cái tự kiểm tra trong 5 phút trước khi đi khám.

---

Đau đầu gối là bị gì? Vì sao phải xem vị trí đau?

Khi khám gối, việc đầu tiên bác sĩ hỏi là: đau từ bao giờ, có ngã hay va đập không, và đau ở chỗ nào: phía trước, bên trong, bên ngoài hay phía sau ². Mỗi vùng có những bộ phận khác nhau nằm bên dưới, nên hay gặp những bệnh khác nhau ¹.

Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): bố 62 tuổi kêu đau gối mấy tháng nay. Con hỏi “đau chỗ nào”, bố chỉ nói “đau cả cái gối”. Đến khi ngồi xuống, lấy ngón tay ấn từng chỗ, mới thấy đau nhất ở mặt trong gối, đau khi đứng dậy khỏi ghế, sáng ngủ dậy cứng một lúc rồi đỡ. Chỉ chừng đó thông tin đã giúp bác sĩ khoanh vùng nhanh hơn nhiều so với câu “đau cả gối”.

Biết vị trí đau không thay được việc khám. Nhưng nó giúp bạn kể bệnh rõ ràng, và biết lúc nào nên đi khám sớm.

---

Tự kiểm tra đau đầu gối trong 5 phút

Làm lần lượt, có thể nhờ con cháu ghi lại:

1. Xác định gối đau: gối trái, phải hay cả hai.
2. Tìm chỗ đau nhất: ngồi ghế, gối hơi co. Dùng 2 ngón tay ấn nhẹ lần lượt phía trước (quanh xương bánh chè), bên trong, bên ngoài, và sau khoeo. Chỗ nào ấn đau nhất thì đánh dấu.
3. So hai gối: nhìn xem gối đau có sưng to hơn gối kia không, sờ có nóng hơn không.
4. Thử vài động tác thường ngày: đứng lên ngồi xuống ghế, bước lên một bậc cầu thang, gập duỗi gối vài lần. Để ý đau lúc nào, có tiếng kêu không, có lúc nào gối bị “kẹt” không duỗi thẳng được không.
5. Đối chiếu với 8 dấu hiệu dưới đây.

---

8 dấu hiệu đau khớp gối theo vị trí

Đây là bản rút gọn. Mỗi dấu hiệu chỉ gợi ý khả năng thường gặp, không phải chẩn đoán.

1. Đau phía trước gối, quanh hoặc dưới xương bánh chè. Đau khi xuống cầu thang, ngồi xổm, hoặc ngồi lâu một chỗ (đi ô tô, ngồi xem phim) rồi đứng dậy. Hay gặp ở vấn đề khớp giữa xương bánh chè và xương đùi, hoặc viêm gân bánh chè ¹.

2. Đau bên trong gối. Đau khi xoay người, khi ngồi xếp bằng, ấn vào thấy đau chói, có lúc gối như bị “khóa”, không duỗi thẳng được. Hay gặp ở thoái hóa phần trong khớp, rách sụn chêm trong, bong gân dây chằng bên trong, hoặc viêm túi dịch ở mặt trong dưới gối ¹.

3. Đau bên ngoài gối. Đau khi đi bộ xa hoặc chạy được một đoạn, đau khi xuống dốc, ấn đau ở khe khớp mặt ngoài. Có thể do sụn chêm ngoài, dây chằng bên ngoài, hoặc dải gân chạy dọc mặt ngoài đùi bị cọ xát ¹.

4. Đau sau khoeo. Sờ thấy cục mềm sau gối, căng tức khi duỗi thẳng chân, đứng hay đi lâu thì tức hơn. Hay gặp nhất là nang Baker, một túi dịch sau khoeo, thường đi kèm thoái hóa hoặc tổn thương bên trong khớp ¹⁴.

5. Cả gối sưng to. Gối sưng rõ so với bên kia, sờ thấy bập bềnh như có nước. Sưng ngay sau chấn thương, hoặc sưng kèm nóng đỏ cần được khám sớm ².

6. Gối kêu lục cục nhưng không đau. Nhiều người gối kêu khi ngồi xổm, đứng dậy mà không đau, không sưng. Trường hợp này thường không đáng lo.

7. Gối kêu kèm đau. Kêu lạo xạo kèm đau, đau hơn sau khi đi nhiều, sáng dậy cứng khớp. Hay gặp ở thoái hóa khớp gối hoặc vấn đề sau xương bánh chè.

8. Đau một điểm cố định, ấn vào đau chói. Đau khi gồng cơ, thường có lần vận động mạnh đột ngột trước đó. Có thể do viêm gân hoặc căng, rách một phần cơ quanh gối.

Kênh YouTube Bác sĩ Minh Tú có video giải thích các vấn đề đau gối thường gặp ở người trên 50 tuổi, bằng lời dễ hiểu. Con cái có thể mở cho bố mẹ xem cùng.

Mỗi dấu hiệu ở trên còn có danh sách câu hỏi để tích, kết luận nhanh và bảng tóm tắt “vị trí đau → khả năng thường gặp”. Bản đầy đủ đó nằm trong cẩm nang dưới đây.

---

Thoái hóa khớp gối nhận biết thế nào?

Với người từ 50 tuổi trở lên, thoái hóa là nguyên nhân đau gối rất hay gặp. Hướng dẫn của NICE (Anh) cho phép bác sĩ chẩn đoán thoái hóa chỉ qua hỏi bệnh và khám, không cần chụp phim, khi người bệnh ³: - Từ 45 tuổi trở lên, - Đau khi vận động, đi lại, lên xuống cầu thang, - Và không cứng khớp buổi sáng, hoặc có cứng nhưng không quá 30 phút.

Nếu cứng khớp buổi sáng kéo dài hơn nhiều, gối sưng nóng đỏ, hoặc đau cả khi nằm nghỉ, thì có thể là bệnh khác và bác sĩ sẽ cần làm thêm xét nghiệm.

Tin tốt là với thoái hóa, tập luyện đúng cách là phần điều trị cốt lõi, đi cùng giữ cân nặng hợp lý ³. Thuốc nếu cần là theo chỉ định của bác sĩ, dùng để hỗ trợ việc tập chứ không thay việc tập.

---

Khi nào phải đi khám?

Đi khám ngay nếu: - Gối sưng, nóng, đỏ kèm sốt. - Sau ngã hoặc va đập, không đứng hay bước được bằng chân đau, hoặc gối biến dạng. - Bắp chân sưng to, đau, nhất là khi kèm cục sau khoeo. - Gối bị kẹt, không duỗi thẳng được.

Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Gối sưng to hơn bên kia, sờ thấy có nước, dù không sốt. - Đau cả khi nằm nghỉ, đau làm mất ngủ. - Gối hay bị “sụm”, khuỵu xuống khi đi. - Đã tự nghỉ ngơi, chườm vài tuần mà đau không giảm.

---

Câu hỏi thường gặp

Gối kêu lục cục có phải thoái hóa không?

Không hẳn. Gối kêu mà không đau, không sưng thường không đáng lo. Nếu kêu lạo xạo kèm đau, cứng khớp buổi sáng, đau tăng sau khi đi nhiều thì nên đi khám để kiểm tra thoái hóa.

Đau mặt trong đầu gối ở người già là bị gì?

Hay gặp nhất là thoái hóa phần trong khớp gối. Ngoài ra có thể do sụn chêm trong, dây chằng bên trong hoặc viêm túi dịch ở mặt trong dưới gối ¹. Cần bác sĩ khám để phân biệt.

Đau đầu gối có cần chụp phim không?

Không phải ai cũng cần. Người từ 45 tuổi, đau khi vận động, cứng khớp sáng dưới 30 phút thường được chẩn đoán thoái hóa qua khám ³. Chụp phim khi có chấn thương, sưng nóng, hoặc bác sĩ cần loại trừ bệnh khác. Bạn có thể nhắn câu hỏi qua fanpage Bác sĩ Minh Tú nếu chưa rõ trường hợp của bố mẹ.

⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết giúp bạn tự quan sát và kể bệnh rõ hơn, không thay thế việc khám và chẩn đoán của bác sĩ. Người đang dùng thuốc theo chỉ định không tự ý ngưng hay đổi thuốc.

Tài liệu tham khảo