Đứt dây chằng kèm rách sụn chêm: phục hồi khác gì?
Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 10/2026
Trả lời ngắn: khác nhiều nhất ở chỗ sụn chêm được khâu lại hay bị cắt bớt. Nếu sụn chêm được khâu, những tuần đầu thường phải giới hạn độ gập gối, có khi phải hạn chế chống chân, và tránh ngồi xổm sâu, nhảy, xoay gối ít nhất 4 tháng 2. Nếu chỉ cắt bớt phần rách, lộ trình gần với người chỉ mổ dây chằng. Vì vậy, việc đầu tiên là hỏi rõ bác sĩ mổ: “Sụn chêm của tôi được khâu hay cắt?”
Đứt dây chằng kèm rách sụn chêm có hay gặp không?
Rất hay gặp. Sụn chêm là hai miếng đệm hình chữ C nằm giữa xương đùi và xương chày, giúp gối chịu lực và vững hơn. Khi dây chằng chéo trước đứt, gối thường bị xoắn mạnh, và sụn chêm hay bị kẹp rách cùng lúc.
- Một tổng quan của Mayo Clinic ghi nhận tổn thương sụn chêm ở 21–64% người được mổ dây chằng chéo trước 1.
- Trong một nghiên cứu ở Thụy Điển trên người bị chấn thương gối có tràn máu khớp, chỉ 12% ca đứt dây chằng chéo trước là “đứt đơn thuần”. Tổn thương đi kèm hay gặp nhất là rách sụn chêm 5.
- Rách sụn chêm ngoài hay gặp ngay lúc mới chấn thương. Rách sụn chêm trong hay gặp hơn ở người để gối lỏng lâu ngày 1.
Nghĩa là: nếu bạn đứt dây chằng, khả năng sụn chêm cũng có vấn đề là khá cao. Phiếu mổ của bạn sẽ ghi rõ điều này.
Khâu sụn chêm hay cắt sụn chêm: phục hồi khác nhau thế nào?
Khi mổ, bác sĩ sẽ chọn một trong hai cách cho phần sụn chêm bị rách:
| Khâu sụn chêm | Cắt bớt sụn chêm | |
|---|---|---|
| Làm gì | Giữ lại sụn, khâu hai mép rách lại, chờ liền | Cắt bỏ phần rách không giữ được |
| Những tuần đầu | Thường giới hạn độ gập gối, có thể phải hạn chế chống chân 2 | Thường tập gần như người chỉ mổ dây chằng |
| Cấm gì lâu nhất | Ngồi xổm sâu, nhảy, xoay gối: ít nhất 4 tháng 2 | Theo lộ trình dây chằng |
| Về lâu dài | Giữ được miếng đệm, có lợi cho khớp | Mất một phần đệm, nguy cơ thoái hóa cao hơn 3 |
Vì sao khâu thì phải kiêng lâu hơn? Vì chỗ khâu cần thời gian để liền. Khi gối gập sâu mà có sức nặng đè lên (như ngồi xổm), phần sau của sụn chêm bị ép và kéo mạnh. Đây lại đúng là chỗ hay rách và hay được khâu nhất.
Theo đồng thuận quốc tế năm 2024 về phục hồi sau mổ sụn chêm 2: - Rách dọc đơn giản: có thể được chống chân sớm, nhưng vẫn giới hạn độ gập trong khoảng 6 tuần đầu. Thời gian tập tối thiểu khoảng 4 tháng. - Rách phức tạp, rách ngang, rách hình nan quạt, rách rễ sụn chêm: thường giới hạn cả chống chân lẫn độ gập (khoảng 0–90 độ) trong 4–6 tuần đầu. Thời gian tập thường 6–9 tháng.
Bạn không cần nhớ tên các kiểu rách. Bạn chỉ cần mang phiếu mổ hỏi bác sĩ 3 câu: khâu hay cắt, được gập tới bao nhiêu độ, được chống chân bao nhiêu.
Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): mổ dây chằng kèm khâu sụn chêm, nhưng tải trên mạng một lịch tập “sau mổ dây chằng” chung chung. Tuần thứ 4 đã tập ngồi xổm vì thấy người khác làm được. Gối sưng lại, đau ở khe khớp phía trong, phải lùi lại mấy tuần. Lịch tập không sai, chỉ là không dành cho gối có khâu sụn chêm.
Lộ trình cho gối có cả dây chằng lẫn sụn chêm vì thế nên đi theo tiêu chí, không theo số tuần của người khác. Từng giai đoạn cần đạt gì, khi nào được tăng bài, có trong phác đồ dưới đây.
📘 Tải miễn phí: Phác đồ phục hồi dây chằng chéo trước 6 giai đoạn
Từ trước mổ đến ngày quay lại sân: mỗi giai đoạn tập gì, và đạt tiêu chí nào mới được sang giai đoạn sau. Có lưu ý riêng cho người mổ kèm sụn chêm.
Nhận phác đồ miễn phí →Phác đồ gửi trong nhóm Zalo "Tập Online Trở Lại Thể Thao" — nơi bác sĩ và hơn 800 người đang phục hồi hỏi đáp mỗi ngày.
Rách sụn chêm bao lâu hồi phục khi mổ kèm dây chằng?
Phần dây chằng vẫn cần thời gian như bình thường. Một nghiên cứu theo dõi người chơi thể thao sau mổ dây chằng thấy: mỗi tháng chờ thêm trước khi quay lại sân, tính đến tháng thứ 9, nguy cơ chấn thương lại giảm khoảng một nửa 4. Vì vậy, đa số người mổ dây chằng không nên quay lại môn có xoay, đổi hướng trước 9 tháng.
Khi có khâu sụn chêm, những tháng đầu sẽ chậm hơn vì phải bảo vệ chỗ khâu. Bạn có thể thấy mình “chậm” so với bạn bè chỉ mổ dây chằng. Điều đó không có nghĩa là bạn tập kém. Gối của bạn đang đi một con đường khác.
Hai điều quan trọng nhất trong những tháng đầu: 1. Lấy lại duỗi thẳng gối hoàn toàn. Gối mất duỗi sau mổ là một trong những yếu tố liên quan đến thoái hóa khớp về sau 3. Giới hạn độ gập không có nghĩa là bỏ bài duỗi. 2. Giữ cơ đùi không teo. Cơ đùi yếu thì gối chịu lực kém, cả dây chằng mới lẫn sụn chêm vừa khâu đều chịu thiệt.
Tập phục hồi rách sụn chêm kèm dây chằng: 4 bài an toàn giai đoạn đầu
Chỉ tập trong giới hạn bác sĩ mổ đã dặn: căng nhẹ là đúng, đau nhói ở khe khớp là sai.
Bài 1: Siết cơ đùi
- Nằm ngửa, chân mổ duỗi thẳng. Ép mặt sau gối xuống giường, siết cơ đùi trước. Giữ 5 giây, thả từ từ.
- Làm: 15 lần × 3 hiệp, 3–4 lần/ngày.
- Đúng khi: sờ thấy cơ đùi trước cứng lại, xương bánh chè nhích lên.
Bài 2: Để gối tự duỗi thẳng
- Kê cuộn khăn dưới gót chân, khoeo để trống. Thả lỏng cho gối tự võng xuống. Giữ 10 phút.
- Làm: 3 lần/ngày.
- Đúng khi: mặt sau gối căng nhẹ, càng về cuối gối càng thẳng.
Bài 3: Trượt gót trong giới hạn cho phép
- Nằm ngửa, trượt gót về phía mông, dừng đúng mức độ gập bác sĩ cho phép (thường không quá 90 độ ở giai đoạn đầu nếu có khâu sụn chêm 2).
- Làm: 10 lần × 2 hiệp, 2–3 lần/ngày.
- Đúng khi: căng nhẹ ở khoeo, không đau nhói và không có cảm giác “kẹt” trong gối.
Bài 4: Nâng chân thẳng
- Nằm ngửa, chân lành co. Chân mổ siết cơ đùi cho thẳng, nâng lên ngang gối chân lành, giữ 2 giây, hạ chậm.
- Làm: 10–15 lần × 3 hiệp, 2 lần/ngày.
- Đúng khi: gối không bị cong khi nâng. Gối cong nghĩa là cơ đùi chưa đủ khỏe, quay lại tập Bài 1 thêm vài ngày.
Kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng có video hướng dẫn các bài tập phục hồi sau mổ dây chằng. Xem 1 lần trước khi tập để chỉnh đúng tư thế. Nếu cần hỏi cụ thể về trường hợp của mình, bạn có thể hỏi trong nhóm Zalo Tập Online Trở Lại Thể Thao.
Khi nào phải đi khám?
Đi khám ngay trong ngày nếu: - Sốt, gối đỏ, nóng, đau dữ dội. - Bắp chân một bên sưng to, bóp vào đau. - Gối đột ngột bị kẹt cứng, không duỗi thẳng được nữa. - Nghe “phựt” trong gối khi tập, sau đó gối sưng to nhanh.
Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Đau nhói ở khe khớp (phía trong hoặc phía ngoài gối) mỗi khi gập hoặc xoay. - Gối đang bớt sưng lại sưng lên sau một buổi tập. - Tập đều 1–2 tuần mà gối không duỗi thẳng hơn.
Câu hỏi thường gặp
Mổ dây chằng kèm khâu sụn chêm có lâu hơn mổ dây chằng đơn thuần không?
Thường những tháng đầu chậm hơn, vì phải giới hạn độ gập và hạn chế ngồi xổm, nhảy, xoay gối ít nhất 4 tháng 2. Mốc quay lại sân vẫn dựa vào tiêu chí sức cơ và các bài kiểm tra, không chỉ dựa vào số tháng.
Tôi không biết sụn chêm mình được khâu hay cắt, phải làm sao?
Xem lại giấy ra viện hoặc phiếu mổ, hoặc hỏi thẳng bác sĩ mổ. Đây là thông tin quyết định lịch tập của bạn. Chưa rõ thì cứ tập theo hướng an toàn: giới hạn độ gập và không ngồi xổm cho tới khi hỏi được.
Có khâu sụn chêm thì có tập được bài nào ngay không?
Có. Siết cơ đùi, để gối tự duỗi, nâng chân thẳng và trượt gót trong giới hạn cho phép thường tập được từ sớm. Kênh TikTok @bs.tu.day.chang có video ngắn về các bài tập phục hồi sau mổ dây chằng để bạn xem tham khảo.
Bài này chỉ nói về sự khác biệt khi mổ kèm sụn chêm. Nếu bạn cần biết tuần này tập gì, khi nào được tăng gập, khi nào được chạy, hãy lấy phác đồ để đi theo tiêu chí từng giai đoạn. Còn nếu bạn đã qua giai đoạn giới hạn gập, tập đều mà đùi chân mổ vẫn teo, vẫn sợ dồn sức lên gối, thì ebook 7 sai lầm sẽ giúp bạn soát lỗi.
🎁 2 tài liệu miễn phí cho người đang phục hồi dây chằng
📘 Phác đồ phục hồi dây chằng chéo trước 6 giai đoạn: lộ trình từ trước mổ đến lúc quay lại sân, tiến lên theo tiêu chí chứ không theo ngày, kèm lưu ý cho người mổ kèm sụn chêm.
Nhận phác đồ miễn phí →📕 Ebook 7 sai lầm khiến tập hoài cơ đùi không lên: cho người tập đều mà đùi vẫn teo, vẫn dồn sức sang chân lành vì sợ đau chỗ khâu.
Nhận ebook miễn phí →Tài liệu gửi trong nhóm Zalo "Tập Online Trở Lại Thể Thao" — nơi bác sĩ và hơn 800 người đang phục hồi hỏi đáp mỗi ngày.
⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám và chỉ định của bác sĩ đã mổ cho bạn. Giới hạn gập gối và chống chân sau khâu sụn chêm khác nhau tùy kiểu rách và cách khâu.
📚 Bài viết liên quan
- Phân biệt đứt dây chằng chéo trước và rách sụn chêm
- Dây chằng chéo sau có tác dụng gì? Chấn thương PCL và phục hồi
- Chấn thương dây chằng bên trong gối (MCL): 4 bài tập phục hồi
- Đứt dây chằng chéo trước triệu chứng: tiếng "rắc" ở gối
Xem thêm chuyên mục: Chấn thương thể thao · Tất cả bài viết
Tài liệu tham khảo
-
Feroe AG, Clark SC, Hevesi M, et al. Management of Meniscus Pathology with Concomitant Anterior Cruciate Ligament Injury. Curr Rev Musculoskelet Med. 2024;17(8):321–334. link.springer.com/article/10.1007/s12178-024-09906-x ↩↩
-
Pujol N, et al. The formal EU-US Meniscus Rehabilitation 2024 Consensus. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2025;33:3002–3013. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12310086 ↩↩↩↩↩↩
-
Charles S, Preston N. Osteoarthritis After Anterior Cruciate Ligament Reconstruction: A Systematic Review of Contributing Factors and Potential Treatments. Cureus. 2024. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11549666 ↩↩
-
Grindem H, et al. Simple decision rules can reduce reinjury risk by 84% after ACL reconstruction: the Delaware-Oslo ACL cohort study. Br J Sports Med. 2016;50(13):804–808. ↩
-
Olsson O, et al. Epidemiology of intra- and peri-articular structural injuries in traumatic knee joint hemarthrosis. Osteoarthritis Cartilage. 2016. sciencedirect.com/science/article/pii/S1063458416301364 ↩
