BS TÚ XƯƠNG KHỚP

Điều Trị • Sản Phẩm • Blog • Bs Tú Là Ai?

Chân duỗi thẳng trên giường trong buổi trị liệu gối

Phục hồi chức năng đứt dây chằng chéo sau: lộ trình 4 giai đoạn | BS Tú Dây Chằng

November 17, 2026

Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú (Bác sĩ Tú dây chằng) – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 11/2026

Trả lời ngắn: phục hồi chức năng đứt dây chằng chéo sau đi qua 4 giai đoạn: bảo vệ (khoảng 6 tuần đầu), lấy lại tầm gập và cơ đùi (tới khoảng tháng thứ 3), tăng sức mạnh và thăng bằng (tháng 3–6), rồi quay lại thể thao. Trong một phác đồ sau mổ, người không chơi thể thao trở lại sinh hoạt bình thường sau khoảng 6 tháng, người thi đấu cần thêm khoảng 2 tháng 1. Điểm khác dây chằng chéo trước: không co cơ đùi sau chủ động sớm và luôn đỡ ống chân khỏi tụt ra sau.

Chân duỗi thẳng trên giường trong buổi trị liệu gối
Chân duỗi thẳng trên giường trong buổi trị liệu gối

Phục hồi chức năng đứt dây chằng chéo sau khác gì dây chằng chéo trước?

Dây chằng chéo sau giữ cho xương ống chân không bị trượt ra phía sau so với xương đùi. Khi nó đứt hoặc vừa được mổ tái tạo, có 2 lực luôn muốn kéo ống chân tụt ra sau:

  • Trọng lực, nhất là khi nằm ngửa mà gối gập.
  • Cơ đùi sau (nhóm gân kheo). Khi cơ này co một mình, nó kéo ống chân ra sau và làm dây chằng chéo sau căng hơn 1. Lực này rõ nhất khi gối gập khoảng 70–110 độ 2.

Ngược lại, cơ đùi trước đỡ bớt lực cho dây chằng chéo sau ở góc gập khoảng 20–60 độ 2. Vì vậy:

Dây chằng chéo trước Dây chằng chéo sau
Cơ cần ưu tiên sớm Cả đùi trước và đùi sau Đùi trước là chính 3
Bài co gập gối có tạ, có dây Thường cho tập khá sớm Hoãn nhiều tuần 1
Nẹp Tùy bác sĩ Gần như nơi nào cũng dùng sau mổ 2
Tư thế nằm Ít lưu ý Đỡ ống chân, tránh để ống chân tụt ra sau 1

🎙️ Lời Bác sĩ Tú (trích video Khác nhau giữa phục hồi sau mổ dây chằng chéo trước và chéo sau): “Chéo sau thì trong giai đoạn tháng đầu tiên chúng ta sẽ phải hạn chế tập gập và chúng ta sẽ tránh áp lực dồn lên xương chày, bởi vì là hai cái nó ngược nhau.”

Một phân tích 120 cơ sở chỉnh hình ở Đức, Áo và Thụy Sĩ thấy chỉ 33 nơi (27,5%) có phác đồ phục hồi riêng sau mổ dây chằng chéo sau, và các phác đồ khác nhau rất nhiều. Điểm chung duy nhất là bắt buộc đeo nẹp và giới hạn chịu lực, tầm gập ngay sau mổ 2. Nghĩa là mốc thời gian dưới đây chỉ để tham khảo. Mốc của bạn do bác sĩ mổ và người theo dõi tập quyết định.

Nếu bạn không mổ, nguyên tắc vẫn giống: bắt đầu sớm, tập mạnh cơ đùi trước, có thể dùng nẹp động đẩy ống chân về đúng chỗ để dây chằng lành không bị dài ra 3. Bắt đầu muộn thì dây chằng dễ lành ở tư thế bị kéo dài, gối lỏng lâu dài 3.


Giai đoạn 1 (0–6 tuần): bảo vệ dây chằng

Mục tiêu: hết sưng, duỗi thẳng gối, cơ đùi trước “thức dậy”, và không để ống chân bị kéo ra sau.

  • Đeo nẹp, thường khóa duỗi thẳng khi đi, chống 2 nạng. Chịu lực bao nhiêu là do bác sĩ mổ quyết định, các phác đồ khác nhau từ ngay tuần đầu tới tuần thứ 8 1.
  • Gập gối thụ động (người khác hoặc tay đỡ), có giới hạn. Một phác đồ cho tới 70 độ ở tuần 4 và 90 độ ở tuần 6 1.
  • Khi nằm ngửa, tránh co gối dựng chân. Kê đỡ dưới phần trên bắp chân nếu bác sĩ dặn.

Bài 1: Siết cơ đùi trước. Nằm, gối thẳng trong nẹp. Ép mặt sau gối xuống giường, giữ 5 giây. Làm: 10 lần, 4–5 lượt mỗi ngày. Đúng khi: xương bánh chè nhích lên, cơ đùi trước cứng lại.

Bài 2: Nâng chân thẳng trong nẹp. Siết đùi trước rồi nâng chân lên khoảng một gang tay, hạ chậm. Làm: 10 lần, 3 lượt. Đúng khi: gối không chùng xuống lúc nâng.

Bài 3: Gập duỗi cổ chân. Kéo mũi chân về phía mặt rồi đẩy ra xa. Làm: 20–30 lần mỗi giờ khi thức. Đúng khi: bắp chân co giãn đều.

Qua giai đoạn 1 khi: sưng giảm rõ, duỗi gối thẳng, siết đùi cơ lên tốt, đạt tầm gập bác sĩ cho phép.


Giai đoạn 2 (6–12 tuần): lấy lại tầm gập và cơ đùi

Mục tiêu: bỏ nạng, đi không cà nhắc, gập gối gần đủ trước tháng thứ 3 để tránh gối bị cứng 1.

  • Trong phác đồ của Cury và cộng sự, gập gối chủ động được hoãn tới khoảng 2 tháng, và bài co cơ đùi sau có kháng lực bắt đầu từ tuần 8. Các phác đồ khác cho từ tuần 6 tới tuần 24 1.
  • Ưu tiên bài đứng chịu lực (chân chạm đất). Kiểu bài này làm cơ đùi trước và đùi sau cùng co, giảm lực trượt ở gối, hợp với giai đoạn đầu 1.

Bài 4: Ngồi xổm nông dựa tường. Lưng dựa tường, hạ người tới khi gối gập nhẹ, giữ 5 giây, đứng lên. Làm: 10 lần, 3 lượt. Đúng khi: gối hướng thẳng mũi chân, không đau sau gối.

Bài 5: Đạp xe tại chỗ không tải. Chỉnh yên cao để gối không phải gập sâu. Làm: 10–15 phút. Đúng khi: đạp tròn vòng, gối không đau, tối không sưng thêm.

Bài tập có video làm mẫu trên kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng và TikTok @bs.tu.day.chang. Xem trước một lần để làm đúng góc gối.

Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): người mổ dây chằng chéo sau tìm bài trên mạng, gặp toàn bài cho dây chằng chéo trước, thấy có bài nằm sấp co gối với dây chun nên làm theo ngay từ tuần thứ 3. Đây đúng là kiểu bài mà phần lớn phác đồ dây chằng chéo sau đều hoãn 1.

Giai đoạn này hay vướng nhất ở chỗ: đi lại đã ổn nhưng cơ đùi trước vẫn nhỏ, siết không chắc. Với dây chằng chéo sau, cơ đùi trước còn là thứ đỡ dây chằng, nên càng đáng để xem mình có đang mắc lỗi nào trong ebook dưới đây.

📕 Tải miễn phí: Ebook 7 sai lầm khiến tập hoài cơ đùi không lên sau mổ dây chằng

7 lỗi khiến cơ đùi chậm lên dù tập đều: tập nhiều mà cơ chưa "thức", chỉ tập trong phòng tập, sợ đau nên dồn sức sang chân lành...

Nhận ebook miễn phí →

Ebook gửi trong nhóm Zalo "Tập Online Trở Lại Thể Thao" — nơi bác sĩ và hơn 800 người đang phục hồi hỏi đáp mỗi ngày.

Qua giai đoạn 2 khi: đi không nạng, không cà nhắc, gập gối gần bằng chân lành, không sưng sau một ngày đi làm bình thường.


Giai đoạn 3 và 4: sức mạnh, thăng bằng, rồi quay lại sân

Giai đoạn 3 (khoảng tháng 3–6): sức mạnh và thăng bằng. - Tăng tạ cho cơ đùi trước, mông, bắp chân. Cơ đùi sau tăng dần theo cho phép của người theo dõi. - Tập thăng bằng từ mặt phẳng cứng sang mặt không vững, tới khoảng tháng thứ 4 1. - Người chơi thể thao bắt đầu tập bật nhảy quanh giai đoạn này 1.

Bài 6: Đứng 1 chân. Đứng chân đau, gối hơi chùng, giữ thăng bằng. Làm: 30 giây, 3 lượt. Dễ rồi thì nhắm mắt hoặc đứng trên gối mềm. Đúng khi: hông không lệch, gối không đổ vào trong.

Giai đoạn 4 (từ khoảng tháng 6): quay lại thể thao. - Trong phác đồ trên, người không chơi thể thao được trở lại sinh hoạt chung khoảng tháng 6, người thi đấu cần thêm khoảng 2 tháng 1. - Các phác đồ khác nhau nhiều 2, nên hãy hỏi người theo dõi bạn đang dùng tiêu chí gì để cho quay lại sân, đừng chỉ đếm tháng.

Bác sĩ Tú thường dặn người đá phủi: đá lại được không phải vì đã đủ 6 tháng, mà vì gối đã chạy, đổi hướng, tiếp đất 1 chân mà không đau, không lỏng, không sưng.


Bác sĩ Tú giải thích lộ trình phục hồi
Bác sĩ Tú giải thích lộ trình phục hồi

Khi nào phải đi khám?

Đi khám ngay nếu: - Sốt, gối nóng đỏ, sưng đau nhiều sau mổ. - Bắp chân một bên sưng, đau, đỏ hoặc sẫm màu. - Sưng chân kèm khó thở hoặc đau ngực: gọi cấp cứu. - Bàn chân tê, lạnh, tím tái.

Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Gối thấy lỏng, ống chân “tụt” ra sau khi gập gối hoặc xuống dốc. - Gối đang bớt sưng bỗng sưng lại mà không rõ lý do. - Đau tăng sau khi lỡ tập bài co gập gối có tạ, có dây. - Không đạt tầm gập bác sĩ đặt ra theo mốc.


Câu hỏi thường gặp

Đứt dây chằng chéo sau có được tập cơ đùi sau không?

Có, nhưng muộn hơn dây chằng chéo trước. Một phác đồ cho tập có kháng lực từ tuần 8, các phác đồ khác từ tuần 6 tới tuần 24 1. Trước đó ưu tiên bài đứng chịu lực để đùi trước và đùi sau cùng co.

Đứt dây chằng chéo sau phải đeo nẹp bao lâu?

Tùy bác sĩ mổ và loại tổn thương. Nẹp gần như được dùng ở mọi nơi sau mổ 2. Không mổ thì nẹp động có thể được dùng để giữ ống chân về đúng chỗ khi dây chằng lành 3.

Không mổ dây chằng chéo sau có cần tập theo 4 giai đoạn không?

Có. Mốc thời gian có thể khác sau mổ và do bác sĩ đánh giá theo mức tổn thương. Quan trọng là bắt đầu sớm và tập mạnh cơ đùi trước 3. Bạn có thể hỏi thêm trong nhóm Zalo Tập Online Trở Lại Thể Thao.


Dây chằng chéo sau có đường phục hồi riêng, nhưng nguyên tắc tiến lên theo tiêu chí, không theo ngày, thì giống dây chằng chéo trước. Nếu bạn muốn một lộ trình có tiêu chí cho từng giai đoạn để so với gối mình, hãy lấy phác đồ, và nhớ áp thêm các lưu ý riêng của dây chằng chéo sau trong bài này. Nếu bạn tập đều mà đùi trước vẫn teo, gối vẫn thấy lỏng, ebook 7 sai lầm sẽ hợp với bạn hơn.

🎁 2 tài liệu miễn phí cho người đang phục hồi dây chằng

📘 Phác đồ phục hồi dây chằng chéo trước 6 giai đoạn: tuần này tập gì, khi nào tăng bài, tiến lên theo tiêu chí chứ không theo ngày, khi nào chạy và quay lại sân.

Nhận phác đồ miễn phí →

📕 Ebook 7 sai lầm khiến tập hoài cơ đùi không lên: dành cho người tập đều mà đùi vẫn teo, chân yếu, sợ lỏng gối.

Nhận ebook miễn phí →

Tài liệu gửi trong nhóm Zalo "Tập Online Trở Lại Thể Thao" — nơi bác sĩ và hơn 800 người đang phục hồi hỏi đáp mỗi ngày.

⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám và chỉ định của bác sĩ đã mổ hoặc đang điều trị cho bạn. Mốc chịu lực, tầm gập và thời gian đeo nẹp phải theo bác sĩ của bạn.

🎥 Xem video hướng dẫn và hỏi đáp cùng bác sĩ Tú

Facebook YouTube TikTok Nhóm Zalo tập phục hồi

Về tác giả: Bác sĩ Minh Tú (Nguyễn Minh Tú) – nhiều người quen gọi là Bác sĩ Tú dây chằng – bác sĩ phục hồi chức năng cơ xương khớp và chấn thương thể thao. Xem thêm về Bác sĩ Tú.

Tài liệu tham khảo


  1. Cury RPL và cộng sự. Rehabilitation protocol after isolated posterior cruciate ligament reconstruction. Rev Bras Ortop, 2012. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4799460 ↩↩↩↩↩↩↩↩↩↩↩↩↩↩

  2. Memmel C và cộng sự. Standardized Rehabilitation or Individual Approach? A Retrospective Analysis of Early Rehabilitation Protocols after Isolated Posterior Cruciate Ligament Reconstruction. J Pers Med, 2022. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9409670 ↩↩↩↩↩↩

  3. Wilebski BJ và cộng sự. Current standards for the objective assessment and management of posterior cruciate ligament tears: a narrative review. Ann Joint, 2026. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12875799 ↩↩↩↩↩

blog author avatar

Bác sĩ Nguyễn Minh Tú

Bác sĩ chuyên chấn thương thể thao và phục hồi chức năng sau mổ dây chằng chéo trước (ACL). Nhà sáng lập BST Rehab Solutions — hệ thống phục hồi chức năng online đồng hành cùng bệnh nhân qua video và Zalo.

Back to Blog

Bác sĩ Tú – Phục hồi vận động · Bác sĩ hướng dẫn tập phục hồi sau chấn thương cơ xương khớp - dây chằng | Hotline: 0972229108 | Email: [email protected] | Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh | Nội dung mang tính hướng dẫn tập luyện, không thay thế khám trực tiếp. © 2026 Bác sĩ Tú.