Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 09/2026

Trả lời ngắn: hết tuần đầu sau mổ, gối nên duỗi thẳng được hoàn toàn và gập được khoảng 90 độ (tức là cẳng chân vuông góc với đùi, như khi bạn ngồi ghế). Duỗi thẳng quan trọng hơn gập. Và nằm im một chỗ vì sợ hỏng dây chằng mới là điều làm gối cứng lại.

---

Vì sao nằm im lại hại gối?

Rất nhiều người vừa mổ xong chọn nằm yên, giữ chân thẳng đơ, vì sợ “gập sớm làm giãn dây chằng”. Nghe thì an toàn, nhưng thực tế ngược lại.

Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): mổ xong về nhà, đọc trên mạng thấy không nên gập, thế là nằm im 2 tuần. Đến tuần thứ 3, gối cứng lại, cố gập cũng chỉ được hơn nửa vòng, duỗi không thẳng, đùi teo thấy rõ. Câu hỏi lúc đó luôn là: “Em nằm yên để dây chằng lành mà sao gối lại tệ hơn?”

Có 3 lý do:

1. Gối không cử động thì bên trong sẽ “dính” lại. Sau mổ, trong khớp có một ít máu và dịch viêm. Nếu gối không cử động, cơ thể tạo ra mô sẹo dính các lớp bên trong khớp với nhau. Tình trạng này (bác sĩ gọi là xơ hóa khớp) gặp ở khoảng 4–35% người sau mổ dây chằng ³. Khi đã dính chặt, nhiều người phải làm thêm thủ thuật mới gỡ ra được.

2. Gập gối nhẹ nhàng không làm hỏng dây chằng mới. Chỗ cần bảo vệ nhất trong 6–12 tuần đầu là chỗ bác sĩ bắt vít giữ dây chằng vào xương. Các bài gập gối nhẹ, trong giới hạn cho phép, không tạo ra lực đủ lớn để ảnh hưởng chỗ đó. Cái thật sự làm gối kém vững là cơ đùi yếu đi vì không tập ¹.

3. Cơ đùi teo rất nhanh. Chỉ sau 1–2 ngày không dùng, cơ đùi trước đã bắt đầu teo. Trong 2 tuần đầu, nếu không tập, cơ này có thể mất tới 20–30% khối lượng ¹. Cơ yếu thì đi đứng lệch, gối lỏng, và cả quá trình phục hồi kéo dài hơn.

---

Mục tiêu của tuần đầu tiên

Việc cần đạt	Cụ thể
Duỗi thẳng gối	Thẳng hoàn toàn, mặt sau gối chạm được mặt giường — ưu tiên số 1
Gập gối	Khoảng 90 độ vào cuối tuần 1
Sưng	Giảm dần so với ngày mổ
Cơ đùi	Tự siết cơ đùi được
Đi lại	Đi với nạng, chân mổ chịu một phần sức nặng (theo lời dặn của bác sĩ mổ)

Nhiều người mải tập gập mà quên duỗi thẳng. Duỗi không thẳng thì sau này bước đi sẽ khập khiễng, kéo theo đau hông, đau lưng. Nếu sau 5–7 ngày gối vẫn không duỗi thẳng được, bạn cần báo bác sĩ.

---

Làm gì ngay trong 1–2 ngày đầu?

1. Chườm lạnh 15–20 phút, khoảng 2 tiếng một lần. Bọc đá trong khăn mỏng, không đặt đá thẳng lên da.
2. Kê cao chân cho gối cao hơn tim. Kê gối dưới bắp chân và gót, không kê dưới khoeo (kê dưới khoeo thì gối cứ bị cong, không duỗi được).
3. Tập siết cơ đùi ngay khi tỉnh, không cần đợi hết đau.
4. Để gối tự duỗi thẳng: đặt cuộn khăn dưới gót chân, để gối tự võng xuống.

---

6 bài tập cho tuần đầu tiên

Tập trong giới hạn: căng nhẹ là đúng, đau nhói là sai. Luôn làm theo lời dặn riêng của bác sĩ đã mổ cho bạn.

Bài 1: Siết cơ đùi

• Nằm ngửa, chân mổ duỗi thẳng.
• Ép mặt sau gối xuống giường, siết chặt cơ đùi trước. Giữ 5 giây rồi thả từ từ.
• Làm: 15–20 lần × 3 hiệp, 4–6 lần/ngày.
• Đúng khi: sờ thấy cơ đùi trước cứng lại, xương bánh chè hơi nhích lên.

Bài 2: Để gối tự duỗi thẳng

• Nằm ngửa, kê cuộn khăn (hoặc chai nước) dưới gót chân. Khoeo để trống.
• Thả lỏng, để sức nặng của chân kéo gối thẳng xuống. Giữ 10–15 phút.
• Làm: 3–4 lần/ngày.
• Đúng khi: sau gối hơi căng, càng về cuối gối càng thẳng hơn.

Bài 3: Trượt gót để gập gối

• Nằm ngửa, từ từ kéo gót chân trượt trên mặt giường về phía mông.
• Dừng ở chỗ thấy căng vừa phải, giữ 5 giây, rồi trượt ra.
• Làm: 10–15 lần × 3 hiệp, 3–4 lần/ngày.
• Mẹo: chụp ảnh gối mỗi ngày từ cùng một góc để thấy mình gập thêm được bao nhiêu.

Bài 4: Nâng chân thẳng

• Nằm ngửa, chân lành co lên. Chân mổ siết cơ đùi cho thật thẳng.
• Nâng chân lên ngang gối chân lành, giữ 2–3 giây, hạ từ từ.
• Làm: 15 lần × 3 hiệp, 2–3 lần/ngày.
• Chú ý: nếu gối bị cong khi nâng nghĩa là cơ đùi chưa đủ khỏe, hãy quay lại tập Bài 1 thêm vài ngày.

Bài 5: Gập duỗi cổ chân

• Kéo mũi chân về phía mặt, rồi duỗi mũi chân ra xa, liên tục.
• Làm: 20–30 lần mỗi giờ khi còn thức.
• Vì sao: giúp máu ở bắp chân lưu thông, giảm sưng và giảm nguy cơ cục máu đông.

Bài 6: Đứng dồn sức nặng sang chân mổ

• Chỉ tập khi bác sĩ mổ đã cho chân mổ chịu sức nặng.
• Đứng với 2 nạng, từ từ dồn một phần sức nặng sang chân mổ, giữ 5–10 giây, dồn về chân lành.
• Làm: 5–10 lần, 2–3 lần/ngày.

---

Những tuần tiếp theo sẽ ra sao?

Thời gian	Gập được khoảng	Tập thêm gì
Tuần 1	Duỗi thẳng, gập ~90°	6 bài ở trên
Tuần 2–3	90–110°	Ngồi mép giường thả chân, đạp xe tại chỗ thật nhẹ
Tuần 4–6	120–130°	Ngồi xổm nông, bước lên bậc thấp
Tháng 2–3	Gập hết	Tăng dần sức nặng, tập thăng bằng

Mốc thời gian chỉ để tham khảo. Mỗi người tiến nhanh chậm khác nhau. Bạn chỉ nên chuyển sang giai đoạn sau khi đã đạt mục tiêu của giai đoạn trước.

---

6 sai lầm hay gặp ở tuần đầu

1. Kê gối dưới khoeo cho dễ chịu. Gối bị cong suốt ngày, rất khó lấy lại độ duỗi thẳng.
2. Dùng tay ép cho gập nhanh. Ép mạnh làm gối sưng và đau hơn, rồi lại cứng hơn.
3. Chỉ tập gập, quên tập duỗi thẳng.
4. Thuê máy tập gập tự động (CPM) mà không có chỉ định. Hướng dẫn hiện nay không còn khuyên dùng máy này cho mọi người; tự tập có hướng dẫn hiệu quả hơn ¹. Hỏi bác sĩ mổ của bạn trước khi thuê.
5. Tập bài nặng quá sớm như ngồi xổm sâu, nhảy, chạy.
6. Không theo dõi. Không ghi lại mỗi ngày thì không biết mình đang tiến hay lùi. Nếu 3 ngày liền tập đều mà không gập thêm được, hãy báo bác sĩ.

---

Đích đến sau những tuần đầu: quay lại sân

Gập gối đúng ở tuần đầu là viên gạch đầu tiên. Đây là đoạn video một học viên phục hồi dây chằng trong nhóm tập online gửi lại khi đã quay lại sân bóng:

---

Khi nào phải đi khám?

Đi khám ngay trong ngày nếu: - Sốt trên 38,5°C, gối đỏ, nóng, đau dữ dội. - Bắp chân một bên sưng to, bóp vào đau. - Bàn chân hoặc ngón chân tê, mất cảm giác. - Vết mổ chảy dịch vàng, có mùi, hoặc hở chỉ.

Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Gối đang bớt sưng bỗng sưng to trở lại. - Đau tăng cả khi nằm nghỉ, uống thuốc giảm đau không đỡ. - Tập đều 5–7 ngày mà gối vẫn không duỗi thẳng hoặc không gập thêm được.

---

Câu hỏi thường gặp

Gập gối tới 90 độ trong tuần đầu có làm giãn dây chằng không?

Không. Gập gối nhẹ nhàng, trong giới hạn cho phép, không đủ lực để làm hỏng dây chằng mới. Các hướng dẫn phục hồi hiện nay đều khuyên cử động sớm, không khuyên nằm im ²³. Điều làm gối kém vững lâu dài là cơ đùi yếu.

Mổ xong 3 ngày mà gối chỉ gập được 40 độ, có sao không?

Một hai ngày đầu gối sưng nên gập ít là bình thường. Nhưng nếu tập đều mà tới ngày 4–5 vẫn chỉ được khoảng 40 độ, bạn nên hẹn kiểm tra sớm, đừng đợi tới lịch tái khám.

Có nên thuê máy tập gập gối tự động (CPM) không?

Hầu hết mọi người không cần. Tự tập có hướng dẫn giúp cơ đùi “thức dậy” tốt hơn. Máy chỉ dùng khi bác sĩ mổ chỉ định riêng cho bạn.

⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám và chỉ định của bác sĩ đã mổ cho bạn.

Tài liệu tham khảo