5 Sự Thật “Ngược Đời” Về Viêm Khớp Có Thể Thay Đổi Cách Bạn Nhìn Nhận Về Cơ Thể Mình

1. Lời giới thiệu: Nỗi ám ảnh mang tên “xương chạm xương”

Nếu từng được chẩn đoán viêm khớp, cụm từ “xương chạm xương” có lẽ là một trong những điều khiến bạn lo lắng nhất. Nó dễ khiến chúng ta hình dung những đầu xương đang cọ xát vào nhau và mỗi bước đi đều trở thành một sự chịu đựng.

Nhiều người vì thế bắt đầu hạn chế vận động, thậm chí nghĩ rằng phẫu thuật thay khớp là kết cục không thể tránh khỏi.

Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.

Những gì xuất hiện trên phim chụp chỉ phản ánh một phần tình trạng của khớp. Khả năng vận động của bạn còn phụ thuộc vào sức mạnh cơ bắp, khả năng kiểm soát chuyển động, mức độ viêm và nhiều yếu tố khác.

Vì vậy, thay vì chỉ lo lắng về những gì đang diễn ra bên trong khớp, hãy bắt đầu nhìn cơ thể theo một hướng khác: chúng ta vẫn có thể chủ động cải thiện chức năng và khả năng vận động của mình.

2. Sự thật thứ nhất: Phim X-quang không nói lên tất cả về cơn đau

Một trong những điều dễ khiến người bệnh hiểu lầm là nghĩ rằng phim X-quang càng xấu thì chắc chắn càng đau.

Thực tế, mức độ thay đổi trên X-quang hoặc MRI không phải lúc nào cũng tương ứng với mức độ đau mà một người cảm nhận.

Có những người hình ảnh cho thấy tình trạng thoái hóa khá rõ nhưng vẫn có thể đi bộ, lên xuống cầu thang và sinh hoạt gần như bình thường. Ngược lại, có người hình ảnh thay đổi không quá nghiêm trọng nhưng lại chịu những cơn đau kéo dài.

Điều này xảy ra bởi cơn đau không chỉ phụ thuộc vào tình trạng của sụn. Hệ thần kinh, tình trạng viêm, sức mạnh cơ bắp, giấc ngủ, tâm lý và mức độ hoạt động đều có thể ảnh hưởng đến cảm giác đau.

Đó cũng là lý do chúng ta cần quan tâm đến khả năng vận động thực tế, thay vì chỉ tập trung vào một kết quả hình ảnh.

Ngay cả khi bạn đã giảm đau và vận động tốt hơn, những gai xương hay phần khe khớp đã bị thu hẹp trên X-quang vẫn có thể còn đó. Mục tiêu của phục hồi không phải là làm cho tấm phim trở nên đẹp hơn, mà là giúp bạn sống và vận động tốt hơn với tình trạng của mình.

3. Sự thật thứ hai: Thoái hóa không có nghĩa là con đường chỉ đi xuống

Khi nghe từ “thoái hóa”, nhiều người lập tức nghĩ rằng khớp chỉ có thể ngày càng tệ đi.

Nhưng điều chúng ta có thể thay đổi chính là chức năng của cơ thể.

Thay vì chỉ tập trung vào mức độ thoái hóa trên phim, quá trình phục hồi có thể được nhìn theo từng giai đoạn.

Đầu tiên là kiểm soát đau và tình trạng kích ứng của khớp. Khi triệu chứng ổn định hơn, chúng ta bắt đầu khôi phục tầm vận động bằng những bài tập nhẹ nhàng. Tiếp theo là tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ quan trọng, đặc biệt là cơ đùi và cơ hông. Khi những nhóm cơ này khỏe hơn, khả năng kiểm soát chuyển động của chân cũng được cải thiện.

Cuối cùng là duy trì sức mạnh và thói quen vận động để bảo vệ chức năng khớp trong thời gian dài.

Nói cách khác, bạn không nhất thiết phải chờ đến khi khớp “hoàn hảo” mới bắt đầu vận động. Điều quan trọng là tìm được mức độ vận động phù hợp với tình trạng hiện tại và tăng dần khi cơ thể thích nghi.

4. Sự thật thứ ba: Chiếc thìa trong bếp không phải “dụng cụ chữa thoái hóa”

Gua Sha hay các kỹ thuật tác động mô mềm có thể tạo cảm giác thư giãn và giảm căng cứng ở một số người. Tuy nhiên, chúng ta không nên biến một chiếc thìa thành “dụng cụ y tế thần kỳ” có khả năng phá vỡ các điểm kết dính hay chữa khỏi thoái hóa khớp.

Nếu muốn thực hiện kỹ thuật tác động mô mềm tại nhà, hãy dùng lực nhẹ và chỉ tác động trên các vùng cơ mềm như đùi hoặc bắp chân. Không nên cạo mạnh lên vùng xương lồi, vùng đang sưng nóng, bầm tím hoặc có tổn thương trên da.

Đặc biệt, việc da đỏ hoặc xuất hiện những vết bầm không phải là mục tiêu của phương pháp này và cũng không đồng nghĩa với việc mô đang được “chữa lành”.

Nếu mục tiêu của bạn là cải thiện khả năng vận động, các bài tập phù hợp để tăng sức mạnh và kiểm soát chuyển động vẫn đóng vai trò quan trọng hơn việc cố tác động thật mạnh vào vùng đau.

5. Sự thật thứ tư: Phụ nữ có nguy cơ thoái hóa khớp gốc ngón tay cái cao hơn

Không chỉ khớp gối, thoái hóa còn có thể ảnh hưởng đến những khớp nhỏ ở bàn tay, trong đó có khớp gốc ngón tay cái.

Tình trạng này thường gặp ở phụ nữ nhiều hơn nam giới và có thể gây đau khi cầm nắm, mở nắp chai hoặc thực hiện những động tác cần sử dụng lực của ngón cái.

Theo thời gian, khớp có thể thay đổi hình dạng và tạo nên tình trạng được gọi là “thumb base squaring”, tức vùng gốc ngón tay cái trở nên vuông và bè hơn.

Khi khớp đang đau và kích ứng, mục tiêu đầu tiên không phải là cố tập thật nhiều. Việc giảm tải cho khớp và sử dụng nẹp phù hợp có thể được cân nhắc để giúp kiểm soát triệu chứng.

Tuy nhiên, thời gian đeo nẹp cần được cá nhân hóa dựa trên tình trạng cụ thể. Không nên tự mặc định rằng ai cũng cần đeo liên tục trong một khoảng thời gian giống nhau.

Khi triệu chứng ổn định, việc tăng dần hoạt động và tập luyện phù hợp sẽ giúp bàn tay lấy lại khả năng sử dụng trong sinh hoạt hằng ngày.

6. Sự thật thứ năm: Viêm khớp dạng thấp không chỉ là câu chuyện của một khớp

Không phải mọi trường hợp viêm khớp đều giống nhau.

Thoái hóa khớp chủ yếu liên quan đến những thay đổi về cấu trúc và cơ học của khớp. Trong khi đó, viêm khớp dạng thấp là một bệnh tự miễn toàn thân, trong đó hệ miễn dịch tấn công các mô của chính cơ thể, đặc biệt là màng hoạt dịch.

Quá trình viêm kéo dài có thể tạo ra mô viêm tăng sinh, thường được gọi là pannus, từ đó góp phần làm tổn thương sụn và xương.

Một đặc điểm thường gặp của viêm khớp dạng thấp là tình trạng viêm có tính đối xứng. Ví dụ, nếu nhiều khớp ở một bên bàn tay bị ảnh hưởng, các khớp tương ứng ở bên còn lại cũng có thể xuất hiện triệu chứng.

Người bệnh cũng có thể gặp những biểu hiện toàn thân như mệt mỏi, sốt nhẹ hoặc cảm giác không khỏe.

Điều này rất quan trọng, bởi viêm khớp dạng thấp không đơn thuần là vấn đề có thể giải quyết bằng cách tập luyện. Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá và điều trị phù hợp để kiểm soát quá trình viêm và bảo vệ khớp lâu dài.

7. Đừng để phim chụp quyết định cách bạn sống

“Xương chạm xương” nghe có vẻ đáng sợ, nhưng đó không phải là toàn bộ câu chuyện về khả năng vận động của bạn.

Một tấm phim có thể cho chúng ta biết cấu trúc khớp đang thay đổi như thế nào. Nhưng sức mạnh cơ bắp, khả năng kiểm soát chuyển động và chất lượng cuộc sống mới cho thấy bạn đang vận động tốt đến đâu.

Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “Khớp của tôi đã thoái hóa đến mức nào?”, hãy thử hỏi một câu khác:

“Tôi có thể làm gì hôm nay để cơ thể khỏe hơn và khớp được hỗ trợ tốt hơn?”

Sự phục hồi không nhất thiết bắt đầu bằng một thay đổi lớn. Đôi khi, nó bắt đầu từ một bài tập nhỏ, một bước đi đúng cách và một quyết định không để nỗi sợ khiến bạn ngừng vận động.