BS TÚ XƯƠNG KHỚP

Điều Trị • Sản Phẩm • Blog • Bs Tú Là Ai?

Bài tập cơ thân có bác sĩ hướng dẫn

Bài tập bổ trợ đầu gối chạy bộ: 6 bài giữ gối khỏe lâu dài

November 03, 2026

Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 11/2026

Trả lời ngắn: muốn gối chạy bền, bạn cần thêm 2 buổi tập sức mạnh mỗi tuần, mỗi buổi 20–30 phút, tập vào cơ đùi, cơ mông và bắp chân. Sáu bài dưới đây không cần máy, tập ở nhà hay công viên đều được. Tập đều 6–8 tuần thì chân chịu được quãng chạy dài hơn mà gối ít “kêu ca” hơn.

Bài tập cơ thân có bác sĩ hướng dẫn
Bài tập cơ thân có bác sĩ hướng dẫn

Vì sao chạy bộ cần tập bổ trợ cho đầu gối?

Mỗi bước chạy, chân bạn tiếp đất với lực gấp mấy lần cân nặng cơ thể. Một buổi chạy 5 km là vài nghìn lần như vậy. Người hấp thụ phần lớn lực đó không phải xương hay sụn, mà là cơ: cơ đùi trước hãm gối lại, cơ mông giữ hông không đổ vào trong, bắp chân đẩy người đi và đỡ lực ngay lúc tiếp đất.

Chạy bộ làm tim phổi khỏe lên rất nhanh. Nhưng chạy không làm cơ đùi, cơ mông to và khỏe lên được bao nhiêu, vì lực mỗi bước tuy lặp nhiều mà không đủ nặng. Thế là sau vài tháng, “động cơ” (tim phổi) chạy được 10 km, còn “khung gầm” (cơ và gân quanh gối) mới chịu nổi 5 km. Phần thiếu hụt đó dồn lên gối.

Nguyên nhân đau gối khi chạy, blog đã có một bài riêng. Bài này chỉ nói phần phòng ngừa: tập gì để gối không phải gánh hộ cơ.


Tập sức mạnh có thật sự giúp giảm chấn thương khi chạy?

Câu trả lời trung thực là: có lợi, nhưng không phải phép màu.

  • Một phân tích tổng hợp các thử nghiệm trên hơn 26.000 người chơi thể thao cho thấy nhóm tập sức mạnh có số chấn thương chỉ còn chưa tới 1/3 so với nhóm không tập, và chấn thương do quá tải giảm gần một nửa 1. Con số này tính chung cho nhiều môn, không riêng chạy bộ.
  • Các nghiên cứu riêng trên người chạy cho kết quả lẫn lộn hơn. Một tổng quan năm 2022 về chấn thương gối ở người chạy thấy các chương trình được hướng dẫn và theo dõi bài bản, kết hợp tập cơ với tập lại cách tiếp đất, cho kết quả tốt hơn tập tự phát 2.
  • Ngoài chuyện phòng chấn thương, tập sức mạnh còn giúp chạy đỡ tốn sức hơn ở cùng tốc độ 3. Nghĩa là bạn không mất gì, chỉ có lời.

Tóm lại: tập bổ trợ không thay được việc tăng quãng chạy từ từ và ngủ đủ. Nhưng nó là phần mà đa số người chạy phong trào đang bỏ trống.


6 bài tập bổ trợ đầu gối cho người chạy bộ

Tập 2 buổi/tuần, cách ngày chạy dài ít nhất 1 ngày. Mỏi cơ là đúng, đau nhói trong gối là sai. Gối đang đau thì đọc mục “Khi nào phải đi khám?” trước.

Bài 1: Lunge chân sau gác ghế (Bulgarian split squat)

  • Đứng quay lưng về ghế, gác mu bàn chân sau lên ghế. Chân trước bước xa khoảng một bước dài.
  • Hạ người thẳng xuống tới khi đùi trước gần song song mặt đất, rồi đạp gót đứng lên.
  • Làm: 8–10 lần mỗi chân × 3 hiệp. Nhẹ quá thì cầm thêm 2 chai nước hoặc tạ tay.
  • Đúng khi: đầu gối chân trước đi cùng hướng ngón chân thứ hai, không đổ vào trong; mỏi ở đùi trước và mông.

Bài 2: Bước xuống bậc chậm

  • Đứng một chân trên bậc cầu thang thấp, chân kia buông ra phía trước.
  • Từ từ khuỵu gối chân đứng, đếm 3 giây, cho gót chân kia chạm nhẹ xuống sàn rồi đứng thẳng lại.
  • Làm: 10 lần mỗi chân × 3 hiệp.
  • Đúng khi: hông giữ ngang, không lắc; gối không rung. Đây là bài sát với lúc chạy xuống dốc nhất.

Bài 3: Gập hông một chân (single-leg RDL)

  • Đứng một chân, gối hơi chùng. Gập người về trước, chân kia duỗi ra sau cho thân và chân sau gần thành một đường ngang.
  • Đứng thẳng lại bằng cách siết mông chân đứng.
  • Làm: 8–10 lần mỗi chân × 3 hiệp. Mất thăng bằng thì chạm nhẹ một tay vào tường.
  • Đúng khi: căng ở mặt sau đùi và mông chân đứng, lưng thẳng, hông không xoay mở ra.

Bài 4: Nhón gót một chân

  • Đứng một chân trên mép bậc, gót thả xuống thấp hơn mép bậc.
  • Nhón lên hết cỡ, hạ xuống chậm 3 giây. Làm một lượt gối thẳng, một lượt gối hơi cong.
  • Làm: 15 lần mỗi kiểu × 3 hiệp mỗi chân.
  • Đúng khi: bắp chân nóng, mỏi rõ. Bắp chân khỏe giúp đỡ phần lớn lực tiếp đất cho gối.

Bài 5: Cầu mông một chân

  • Nằm ngửa, co một gối, chân kia duỗi thẳng giơ lên.
  • Đạp gót chân đang chạm đất, nâng mông lên tới khi thân và đùi thành một đường thẳng. Giữ 2 giây, hạ chậm.
  • Làm: 12 lần mỗi chân × 3 hiệp.
  • Đúng khi: mỏi ở mông, không phải ở lưng. Thấy chuột rút sau đùi thì kéo gót gần mông hơn.

Bài 6: Bật nhảy nhẹ tại chỗ (pogo)

  • Đứng hai chân, gối gần thẳng. Bật nhảy nhỏ liên tục bằng cổ chân, tiếp đất bằng nửa trước bàn chân.
  • Tiếp đất êm, không nghe tiếng “bịch”.
  • Làm: 3 hiệp × 20 giây. Quen rồi thì chuyển sang bật một chân.
  • Đúng khi: tiếp đất nhẹ, nhịp đều. Bài này tập cho gân và bắp chân “nảy” như lò xo.

Cách tăng dần: khi làm hết số lần mà vẫn còn dư sức 3–4 lần nữa, hãy thêm tạ hoặc chậm nhịp hạ lại. Kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng và TikTok @bs.tu.day.chang có các video hướng dẫn bài tập cơ đùi, cơ mông cho người chơi thể thao. Xem 1 lần để chỉnh tư thế trước khi tập.

Sáu bài trên là để gối đang khỏe giữ được khỏe. Nếu gối của bạn đã có lúc đau ở một chỗ cố định, nên biết đó là vị trí nào trước khi tập nặng thêm. Cẩm nang dưới đây giúp bạn tự soi trong 5 phút.

📘 Tải miễn phí: Cẩm nang tự kiểm tra khớp gối: 8 dấu hiệu theo vị trí đau

Đau mặt trước, mặt trong, mặt ngoài hay sau khoeo: mỗi vị trí thường gợi ý vấn đề gì, và dấu hiệu nào thì nên đi khám thay vì tự tập.

Nhận cẩm nang miễn phí →

Lịch tập bổ trợ cho người chạy bộ mỗi tuần

Ngày Chạy Tập bổ trợ
Thứ 2 Nghỉ hoặc chạy nhẹ Buổi A: Bài 1, 3, 4, 6
Thứ 3 Chạy nhẹ —
Thứ 4 Chạy bài tốc độ —
Thứ 5 Nghỉ Buổi B: Bài 2, 4, 5, 6
Thứ 6 Chạy nhẹ —
Thứ 7 Nghỉ —
Chủ nhật Chạy dài —

Vài nguyên tắc để lịch này không phản tác dụng:

  1. Không tập chân nặng ngay trước buổi chạy dài. Cơ đang mỏi thì gối phải gánh nhiều hơn.
  2. Tuần đầu tập nhẹ hơn mức bạn nghĩ. Mỏi cơ 1–2 ngày sau là bình thường. Mỏi tới mức chạy bị lệch dáng thì giảm số hiệp.
  3. Trước giải chạy 7–10 ngày, giảm tạ, giữ bài. Không tập bài mới sát ngày thi.
  4. Không tăng quãng chạy và tăng tạ cùng một tuần. Mỗi lần chỉ đổi một thứ.

Bên cạnh tập cơ, cách tiếp đất cũng quan trọng. Bằng chứng còn ít, nhưng tập chạy nhẹ chân hơn, bước ngắn hơn một chút, có vẻ giảm được chấn thương gối 2. Thử tưởng tượng mình đang chạy trên lớp băng mỏng, đừng để nghe tiếng chân dậm.


Bác sĩ Tú giải thích lộ trình phục hồi
Bác sĩ Tú giải thích lộ trình phục hồi

Chạy bộ bị đau gối có nên tập bổ trợ tiếp không?

Tùy mức đau:

  • Đau nhẹ, chấm khoảng 2–3 trên thang 10, hết trong vòng 24 giờ: thường vẫn tập được. Giảm tạ, giảm biên độ (ví dụ không hạ sâu ở Bài 1, Bài 2).
  • Đau tăng dần qua từng buổi, hoặc sáng hôm sau gối cứng, đau hơn: giảm cả chạy lẫn tập 1–2 tuần, và nên được bác sĩ xem.
  • Đau kèm sưng, kẹt khớp, gối khuỵu: dừng tập, đi khám.

Theo hướng dẫn của E3 Rehab, một nhóm chuyên phục hồi chức năng thể thao, chương trình sức mạnh cho người chạy nên được tăng tải từng bước và theo dõi phản ứng của cơ thể sau mỗi tuần, thay vì làm theo một bài cố định mãi 4. Đó cũng là cách nghĩ của bác sĩ: tập để cơ thể thích nghi, không phải để vắt kiệt.


Khi nào phải đi khám?

Đi khám ngay nếu: - Gối sưng to nhanh sau một cú xoay, cú ngã khi chạy. - Gối kẹt cứng, không duỗi thẳng được, hoặc khuỵu xuống khi bước. - Không chịu được sức nặng lên chân đó. - Gối nóng, đỏ, kèm sốt.

Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Đau ở một điểm cố định, lặp lại ở cùng quãng km mỗi lần chạy. - Đau không giảm sau 1–2 tuần đã giảm quãng chạy. - Đau về đêm, hoặc đau cả khi đi bộ bình thường.


Câu hỏi thường gặp

Người mới chạy có cần tập bổ trợ ngay không?

Nên. Không cần tập nặng, chỉ cần 2 buổi ngắn mỗi tuần với trọng lượng cơ thể. Người mới thường tăng quãng chạy rất nhanh vì tim phổi tiến bộ nhanh, trong khi cơ và gân cần nhiều tuần mới theo kịp. Tập bổ trợ giúp thu hẹp khoảng cách đó 1.

Tập tạ nặng có làm chân to, chạy chậm đi không?

Gần như không, với lịch 2 buổi/tuần. Các nghiên cứu trên người chạy cự ly trung bình và dài còn thấy tập sức mạnh giúp chạy đỡ tốn sức hơn ở cùng tốc độ 3. Chân to lên nhiều cần chế độ ăn và tập rất khác với người chạy.

Đang chuẩn bị giải chạy thì có nên bắt đầu tập bổ trợ?

Nếu còn trên 6 tuần thì bắt đầu được, với tạ nhẹ. Nếu còn dưới 2–3 tuần, đừng thêm bài mới; để sau giải rồi bắt đầu. Kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng có các video về tập cơ cho người chơi thể thao để bạn chuẩn bị trước.

Tập đều mà gối vẫn có lúc nhói ở cùng một chỗ, đừng cố chạy thêm cho “quen”. Biết đúng vị trí đau là bước đầu để chọn đúng bài tập.

📘 Tải miễn phí: Cẩm nang tự kiểm tra khớp gối: 8 dấu hiệu theo vị trí đau

Tự kiểm tra gối tại nhà trong 5 phút: đau ở vị trí nào thì thường là vấn đề gì, và khi nào cần đi khám thay vì tiếp tục chạy.

Nhận cẩm nang miễn phí →

⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám và chỉ định của bác sĩ. Nếu gối đang đau, sưng hoặc vừa chấn thương, hãy đi khám trước khi bắt đầu chương trình tập.

🎥 Xem video hướng dẫn và hỏi đáp cùng bác sĩ Tú

Facebook YouTube TikTok Nhóm Zalo tập phục hồi

Tài liệu tham khảo


  1. Lauersen JB, Bertelsen DM, Andersen LB. The effectiveness of exercise interventions to prevent sports injuries: a systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. British Journal of Sports Medicine, 2014. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24100287 ↩↩

  2. Strategies to prevent and manage running-related knee injuries: a systematic review of randomised controlled trials. British Journal of Sports Medicine, 2022. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36150753 ↩↩

  3. Blagrove RC, Howatson G, Hayes PR. Effects of Strength Training on the Physiological Determinants of Middle- and Long-Distance Running Performance: A Systematic Review. Sports Medicine, 2018. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29249083 ↩↩

  4. E3 Rehab. Strength Training for Runners. e3rehab.com/strength-training-for-runners ↩

blog author avatar

Bác sĩ Nguyễn Minh Tú

Bác sĩ chuyên chấn thương thể thao và phục hồi chức năng sau mổ dây chằng chéo trước (ACL). Nhà sáng lập BST Rehab Solutions — hệ thống phục hồi chức năng online đồng hành cùng bệnh nhân qua video và Zalo.

Back to Blog

Bác sĩ Tú – Phục hồi vận động · Bác sĩ hướng dẫn tập phục hồi sau chấn thương cơ xương khớp - dây chằng | Hotline: 0972229108 | Email: [email protected] | Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh | Nội dung mang tính hướng dẫn tập luyện, không thay thế khám trực tiếp. © 2026 Bác sĩ Tú.