Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 11/2026

Trả lời ngắn: sau mổ dây chằng, kê gối hoặc chăn dưới bắp chân và gót, để khoeo trống và gối nằm thẳng. Gối phải cao hơn tim thì mới bớt sưng. Kê dưới khoeo cho dễ chịu là sai lầm hay gặp nhất, vì gối cứ bị cong suốt nhiều giờ và rất khó lấy lại độ duỗi thẳng.

---

Vì sao phải kê gót mà không kê khoeo?

Kê chân sau mổ có hai mục đích cùng lúc: 1. Giảm sưng: chân cao thì máu và dịch dồn về tim dễ hơn. 2. Giữ gối thẳng: gối thẳng thì sau này đi mới không khập khiễng.

Kê dưới khoeo chỉ đạt được mục đích thứ nhất, lại phá mục đích thứ hai. Gối hơi cong thì đỡ căng, đỡ đau, nên ai cũng thấy dễ chịu. Nhưng nằm như vậy nhiều giờ mỗi ngày, mặt sau gối co rút lại, gối mất dần khả năng duỗi hết. Các hướng dẫn chăm sóc sau mổ đều dặn rất rõ: không đặt bất cứ thứ gì dưới khoeo, chỉ kê dưới gót hoặc cổ chân ¹.

Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): mổ xong về nhà, người nhà thương nên chèn một chiếc gối êm dưới khoeo “cho đỡ mỏi”. Cả tuần nằm vậy. Đến lúc tháo nẹp, gối thiếu duỗi thấy rõ: ấn xuống thì đau, buông ra lại cong lên.

Mất duỗi gối là một trong những vấn đề khó gỡ nhất sau mổ dây chằng. Duỗi không hết thì bước đi lệch, cơ đùi khó khỏe lại, và mặt trước gối hay đau về sau ⁴.

---

Cách kê cao chân sau mổ dây chằng khi nằm, ngồi và ngủ

Khi nằm: kê đúng

• Nằm ngửa. Xếp 2–3 cái gối hoặc chăn gấp thành một dốc thoải dưới bắp chân và gót.
• Khoeo để trống, nhìn từ bên cạnh thấy khoảng hở nhỏ dưới khoeo là đúng.
• Gối cao hơn tim ¹. Nằm ngửa thì chỉ cần cổ chân cao hơn ngực khoảng một gang tay.
• Mũi chân hướng lên trần nhà, không để chân đổ xoay ra ngoài.
• Dưới đầu chỉ cần một gối mỏng. Kê đầu quá cao thì thân trên cao, chân lại thành thấp.

Khi nằm: kê sai hay gặp

• Một chiếc gối tròn đặt dưới khoeo.
• Chỉ kê đúng dưới gót bằng một vật cao và cứng, bắp chân treo lơ lửng: gót bị tì đau, dễ loét da.
• Kê cao nhưng gối thấp hơn tim, ví dụ nằm nửa ngồi nửa nằm trên sofa.

Kê để giảm sưng khác với kê để duỗi gối

Trong tuần đầu bạn sẽ có bài kê gót để gối tự duỗi: một cuộn khăn dưới gót, thả lỏng cho gối võng xuống, giữ 10–15 phút. Bài này làm vài lần mỗi ngày, cộng lại khoảng 1 giờ ².

Còn kê cao giảm sưng là tư thế nghỉ, giữ lâu hơn nhiều, có thể cả tiếng liền. Hai cách cùng có nguyên tắc chung: khoeo trống.

Kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng và TikTok @bs.tu.day.chang có video hướng dẫn các bài tập phục hồi sau mổ dây chằng. Xem trước 1 lần để kê và tập đúng tư thế.

Khi ngồi

Ngồi là lúc người ta hay quên nhất.

• Ngồi ghế tựa có tay vịn, đặt chân mổ lên một ghế đẩu hoặc ghế thứ hai, kê gối mềm dưới bắp chân và gót, khoeo để trống.
• Không thả chân thõng xuống sàn lâu trong những ngày đầu. Chân thõng thì máu dồn xuống, cổ chân và gối sưng lên rõ sau vài chục phút.
• Ngồi ăn cơm, ngồi vệ sinh xong thì quay lại tư thế kê cao, đừng ngồi thõng chân lướt điện thoại.
• Gập duỗi cổ chân liên tục khi ngồi lâu để máu ở bắp chân lưu thông.
• Ngồi sofa thấp, lún sâu: rất khó đứng dậy khi chân đang đeo nẹp. Chọn ghế cao, chắc.

Tự kiểm tra: ngồi kê chân 30 phút xong, sờ hai bên gối. Gối không căng thêm, cổ chân không phù lên là bạn đang ngồi đúng.

Khi ngủ

Nằm ngửa là tốt nhất trong những tuần đầu. Nằm ngửa giúp giữ chân thẳng và kê cao đều cả đêm. Kê như hướng dẫn ở trên, khoeo trống.

Có đeo nẹp khi ngủ không? Nhiều nơi dặn đeo nẹp khóa ở tư thế duỗi thẳng cả khi đi và khi ngủ, thường trong vài tuần đầu, tới khi bác sĩ mổ cho phép tháo ¹³. Đeo nẹp khi ngủ giúp gối không vô thức co lại suốt đêm. Mỗi bác sĩ mổ có dặn riêng, hãy làm theo bác sĩ của bạn.

Nằm nghiêng được không? Thường nằm nghiêng sang bên chân lành sẽ dễ hơn. Kẹp một chiếc gối dài giữa hai chân, đỡ trọn chân mổ từ đùi tới bàn chân, gối mổ vẫn thẳng. Tránh nằm nghiêng đè lên chân mổ trong những tuần đầu.

Một vài lưu ý khi ngủ: - Không chườm đá khi đang ngủ ¹. Ngủ quên dễ bỏng lạnh. - Để nạng, đèn ngủ, chai nước trong tầm tay. Đêm dậy đi vệ sinh, ngồi dậy vài giây rồi mới đứng. - Nếu đau làm mất ngủ, dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ trước giờ ngủ.

Kê chân đúng giúp gối bớt sưng và giữ được độ duỗi. Từ đó mỗi giai đoạn tập gì, gập bao nhiêu độ là đạt thì nằm trong phác đồ dưới đây.

---

Đi xe và dùng nẹp sau mổ dây chằng

Ngồi ô tô

• Ngồi ghế sau, lưng tựa vào cửa xe, chân mổ duỗi dọc theo ghế, kê gối dưới bắp chân và gót.
• Nếu phải ngồi ghế trước, kéo ghế lùi hết cỡ, ngả lưng ghế ra sau.
• Đi xa thì dừng mỗi 45–60 phút, xuống xe đứng vịn, gập duỗi cổ chân vài chục lần.
• Không tự lái xe khi còn dùng nạng, còn đeo nẹp, hoặc đang dùng thuốc giảm đau gây buồn ngủ. Khi nào lái lại được là do bác sĩ mổ quyết định.

Đi xe máy

Ngồi sau xe máy với chân mổ đang đeo nẹp duỗi thẳng là khó và không an toàn: chân không có chỗ đặt, phanh gấp dễ va gối. Trong những tuần đầu, nên chọn ô tô hoặc taxi để đi tái khám.

Dùng nẹp đúng cách

• Khóa ở tư thế thẳng khi đi và khi ngủ, theo đúng dặn của bác sĩ mổ ¹³.
• Mở nẹp hoặc tháo ra khi tập gập gối, nếu bác sĩ cho phép ³.
• Dây nẹp vừa đủ chặt: luồn được một ngón tay dưới dây là được. Quá chặt thì bàn chân tê, tím.
• Kiểm tra da dưới nẹp mỗi ngày, nhất là quanh xương bánh chè và mắt cá. Thấy đỏ, phồng rộp thì lót thêm vải mỏng.
• Nẹp không thay được nạng. Nẹp giữ gối không cong vẹo, còn nạng mới đỡ bớt sức nặng cho chân ².
• Khi đã nâng chân thẳng được mà gối không bị cong, nhiều nơi cho phép mở khóa nẹp lúc đi. Quyết định này do bác sĩ mổ đưa ra ³.

---

Kê chân bao lâu thì thôi?

Không có con số cố định cho mọi người. Nguyên tắc là kê cao còn cần khi gối còn sưng.

• Tuần đầu: gần như mọi lúc nghỉ đều nên kê.
• Từ tuần 2 trở đi: kê sau mỗi buổi tập, sau khi đi lại nhiều, và khi thấy gối căng lên.
• Có thể bớt dần khi gối hai bên gần bằng nhau, sờ không còn căng, cuối ngày không sưng thêm.

Mốc tự kiểm tra mỗi sáng:

Kiểm tra	Đang đi đúng hướng khi
Duỗi gối	Mặt sau gối chạm được mặt giường, ngày sau không kém ngày trước
Sưng	Sáng ít sưng hơn tối hôm trước
Cổ chân, bàn chân	Không phù, không tím
Da dưới nẹp	Không đỏ, không trầy

---

Khi nào phải đi khám?

Đi khám ngay nếu: - Bắp chân một bên sưng to, căng, bóp vào đau. - Bàn chân tê, lạnh, tím, kể cả sau khi đã nới dây nẹp. - Sốt trên 38,5°C, gối đỏ, nóng, vết mổ chảy dịch đục hoặc có mùi. - Khó thở, đau ngực đột ngột.

Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Kê cao, chườm lạnh đúng cách mà gối vẫn sưng to dần. - Sau 5–7 ngày gối vẫn không duỗi thẳng được. - Da dưới nẹp bị phồng rộp, trầy loét.

---

Câu hỏi thường gặp

Sau mổ dây chằng kê chân cao bao nhiêu là đủ?

Đủ khi đầu gối cao hơn tim ¹. Khi nằm ngửa, xếp 2–3 gối thành dốc thoải dưới bắp chân và gót là thường đạt được. Khoeo luôn để trống.

Kê gối dưới khoeo một chút cho đỡ đau có được không?

Không nên. Kê dưới khoeo làm gối cong suốt nhiều giờ, mặt sau gối co rút lại, rất khó lấy lại độ duỗi thẳng ¹. Muốn đỡ đau, hãy chườm lạnh, kê cao đúng cách và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Có cần mua gối kê chân chuyên dụng không?

Không bắt buộc. Chăn gấp hoặc 2–3 gối ở nhà làm được việc, miễn là đỡ được cả bắp chân và gót, khoeo trống và gối cao hơn tim. Gối chuyên dụng dạng dốc chỉ giúp giữ tư thế ổn định hơn.

Kê chân đúng giữ cho gối thẳng và bớt sưng, nhưng đó mới là phần nghỉ. Bạn cần biết mỗi tuần sau mổ tập gì, gập bao nhiêu độ là đạt, hãy lấy phác đồ. Ebook 7 sai lầm hợp với người đã qua những tuần đầu mà đùi chân mổ vẫn teo, chân vẫn yếu.

⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám và chỉ định của bác sĩ đã mổ cho bạn. Thời gian đeo nẹp, khóa hay mở nẹp và mức chịu sức nặng luôn theo dặn riêng của bác sĩ mổ.

Tài liệu tham khảo