BS TÚ XƯƠNG KHỚP

Điều Trị • Sản Phẩm • Blog • Bs Tú Là Ai?

Kiểm tra khớp gối sau chấn thương

Đau khớp gối khi đứng lên ngồi xuống: vì sao và làm gì?

November 07, 2026

Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 11/2026

Trả lời ngắn: đau khớp gối khi đứng lên ngồi xuống thường do khớp gối bắt đầu thoái hóa, đau quanh xương bánh chè, hoặc cơ đùi đã yếu nên gối phải gánh thay. Phần lớn trường hợp cải thiện được bằng cách đổi chiều cao ghế, đứng lên đúng cách và tập cơ đùi đều đặn. Gối sưng to, nóng đỏ hoặc kẹt cứng thì cần đi khám, không tự xử lý.

Kiểm tra khớp gối sau chấn thương
Kiểm tra khớp gối sau chấn thương

Video của bác sĩ Tú: 5 sai lầm khi đứng dậy khiến khớp gối đau ngày càng nặng


Vì sao đứng lên ngồi xuống lại đau gối?

Đứng lên khỏi ghế trông thì đơn giản, nhưng với đầu gối đây là một trong những việc nặng nhất trong ngày. Lúc bắt đầu đứng, gối đang gập sâu, cơ đùi trước phải co thật mạnh để đẩy cả cơ thể lên. Ghế càng thấp, gối càng gập nhiều, cơ đùi càng phải gồng nhiều.

Có thể ví cơ đùi như chiếc kích nâng xe. Kích khỏe thì nâng nhẹ nhàng. Kích yếu thì cả khung xe phải chịu, kêu cót két. Khi cơ đùi yếu, phần sụn và xương trong gối phải gánh thêm, và bạn thấy đau.

Nghiên cứu đo chuyển động cho thấy phụ nữ bị thoái hóa khớp gối khi đứng lên thường gập gối và hông ít hơn, cơ đùi trước hoạt động ít hơn, còn các cơ quanh gối thì gồng cứng cùng lúc, như đang cố “khóa” gối lại để tránh đau 1. Lâu dần, cơ đùi càng ít được dùng, càng yếu, và vòng luẩn quẩn bắt đầu.


3 nguyên nhân hay gặp của đau khớp gối khi đứng lên ngồi xuống

1. Thoái hóa khớp gối

Lớp sụn bọc đầu xương mòn dần theo tuổi, cân nặng và những lần chấn thương cũ. Dấu hiệu hay gặp: - Đau khi vừa đứng dậy, đi vài bước thì đỡ hơn. - Cứng gối buổi sáng, thường dưới 30 phút. - Gối kêu lạo xạo kèm đau. - Đau tăng khi đi lâu, leo cầu thang.

2. Đau quanh xương bánh chè

Đau ở mặt trước gối, quanh hoặc dưới xương bánh chè. Đau rõ khi đứng lên sau khi ngồi lâu (xem phim, đi xe đường dài), khi xuống cầu thang, ngồi xổm. Kiểu đau này gặp ở cả người trẻ lẫn người lớn tuổi. Hướng dẫn chuyên môn khuyên tập phối hợp cơ quanh hông và cơ đùi là cách xử lý chính 2.

3. Cơ đùi yếu

Đây vừa là nguyên nhân, vừa là hậu quả. Một tổng hợp nghiên cứu trên hơn 46.000 người cho thấy người có cơ đùi trước yếu có nguy cơ bị thoái hóa khớp gối có triệu chứng cao hơn, ở cả nam lẫn nữ 3. Người lớn tuổi ít vận động, vừa ốm dậy, hay ngồi nhiều thường rơi vào nhóm này.

Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): cô ngoài 60, mỗi lần đứng dậy khỏi ghế sofa thấp phải chống hai tay, “ối” một tiếng rồi mới đứng thẳng được. Con cái thấy vậy thì dặn mẹ ngồi nghỉ nhiều cho đỡ đau gối. Mấy tháng sau, cô đứng lên còn khó hơn. Nghỉ nhiều làm cơ đùi yếu thêm, và gối càng phải gánh nặng hơn.

Mỗi nguyên nhân có vị trí đau hơi khác nhau. Biết gối đau ở mặt trước, mặt trong hay sau khoeo sẽ giúp bác sĩ khám nhanh và đúng hơn. Bảng tra vị trí đau nằm trong cẩm nang dưới đây.

📘 Tải miễn phí: Cẩm nang tự kiểm tra khớp gối: 8 dấu hiệu theo vị trí đau

Đau trước gối, đau bên trong, gối kêu có đau hay không đau: tự kiểm tra trong 5 phút để biết gối đang gặp vấn đề gì và kể bệnh rõ ràng khi đi khám.

Nhận cẩm nang miễn phí →

Đau khớp gối khi đứng lên ngồi xuống nên làm gì?

Việc 1: Đổi chiều cao chỗ ngồi

  • Ghế ngồi thường xuyên nên cao sao cho khi ngồi, hông cao hơn gối một chút.
  • Sofa quá thấp, ghế đẩu thấp, ngồi bệt là những chỗ làm gối gập sâu nhất. Có thể kê thêm đệm dày lên mặt ghế.
  • Bồn cầu ngồi thấp thì có thể dùng bệ nâng hoặc lắp tay vịn bên cạnh.

Việc 2: Đứng lên đúng cách

  1. Nhích người ra sát mép ghế.
  2. Kéo hai bàn chân lùi về sau một chút, gần chân ghế.
  3. Cúi người ra trước, mũi đi qua đầu gối, như đang chào ai đó.
  4. Đẩy hai chân đều xuống sàn để đứng lên. Tay đặt lên đùi hoặc tay vịn để đỡ khi cần.

Cách này chia lực cho cả cơ mông và cơ đùi, gối đỡ phải gánh một mình. Ngồi xuống thì làm ngược lại: chạm mông vào ghế từ từ, đừng “thả phịch”.

Việc 3: Tập cho cơ đùi khỏe lại

Hướng dẫn điều trị thoái hóa khớp của Anh (NICE) khuyên mọi người bị thoái hóa khớp nên tập luyện phù hợp với sức mình, gồm tập khỏe cơ quanh khớp và vận động chung 4. Hướng dẫn cũng lưu ý: lúc mới tập, gối có thể hơi khó chịu hơn, nhưng tập đều thì về lâu dài đỡ đau và đi lại tốt hơn 4.

Ba bài dễ làm cho người mới bắt đầu:

Bài 1: Ngồi duỗi gối 1. Ngồi thẳng lưng trên ghế. 2. Duỗi thẳng một gối, gồng cơ đùi, giữ 5 giây. 3. Hạ chân xuống từ từ. Đổi bên.

Làm: 10 lần mỗi bên, 2 lần mỗi ngày. Đúng khi: sờ thấy cơ đùi trước cứng lại khi giữ.

Bài 2: Đứng lên ngồi xuống từ ghế cao 1. Chọn ghế cao, có thể kê thêm gối cho cao hơn. 2. Đứng lên theo đúng 4 bước ở trên, ngồi xuống thật chậm (đếm 3 giây). 3. Khi làm dễ rồi thì bớt dần độ cao của gối kê.

Làm: 8–10 lần, 2 lần mỗi ngày. Đúng khi: đứng lên không cần chống tay hoặc chỉ chống nhẹ, đau không quá mức khó chịu nhẹ.

Bài 3: Ép gối xuống giường 1. Nằm ngửa, chân duỗi thẳng, kê khăn cuộn nhỏ dưới khoeo. 2. Ép khoeo xuống khăn, gồng cơ đùi, giữ 5 giây.

Làm: 10–15 lần mỗi bên, 2 lần mỗi ngày. Đúng khi: gót chân hơi nhấc khỏi mặt giường.

Kênh YouTube Bác sĩ Minh Tú có video hướng dẫn các bài tập khớp gối cho người lớn tuổi. Con cái có thể mở cho bố mẹ xem và tập cùng trong tuần đầu.

Quy tắc đau: tập xong thấy mỏi, hơi ê là bình thường. Đau tăng nhiều, gối sưng lên, hoặc sáng hôm sau đau hơn hẳn thì giảm số lần, đừng bỏ tập.

Việc 4: Giữ cân nặng hợp lý

Với người thừa cân, giảm cân giúp gối nhẹ gánh ngay trong từng lần đứng lên. NICE ghi nhận: giảm được bao nhiêu cân cũng có lợi, giảm khoảng 10% cân nặng thường tốt hơn 5% 4.


Mốc tự kiểm tra sau 4–6 tuần

Dấu hiệu Đang đi đúng hướng
Đứng lên khỏi ghế Ít phải chống tay hơn
Số lần đứng lên ngồi xuống liền nhau Làm được nhiều lần hơn tuần đầu
Đau buổi sáng Ngắn hơn hoặc nhẹ hơn
Đi chợ, đi bộ Đi được xa hơn trước khi phải nghỉ

Tập đều 6 tuần mà mọi thứ không khá hơn, hoặc tệ đi, thì nên đi khám để tìm nguyên nhân khác.


Bác sĩ Tú tại phòng tư vấn
Bác sĩ Tú tại phòng tư vấn

Khi nào phải đi khám?

Đi khám ngay nếu: - Gối sưng to, nóng, đỏ, kèm sốt. - Sau ngã hoặc va đập, gối đau nhiều, không đứng hoặc không bước được. - Gối kẹt cứng, không duỗi thẳng được. - Bắp chân một bên sưng to, đau, nóng.

Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Đau cả khi nằm nghỉ, đau làm thức giấc ban đêm. - Gối hay bị “sụp”, khuỵu xuống khi đi. - Đau tăng dần dù đã đổi ghế và tập đều vài tuần.


Câu hỏi thường gặp

Đau gối khi đứng lên ngồi xuống có phải là thoái hóa khớp không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Đau quanh xương bánh chè và cơ đùi yếu cũng gây đau kiểu này. Ở người trên 50 tuổi, thoái hóa là nguyên nhân hay gặp, nhưng cần bác sĩ khám để biết chắc.

Có nên ngồi xổm, ngồi bệt khi đang đau gối không?

Nên hạn chế trong giai đoạn đang đau, vì đây là tư thế gối gập sâu nhất. Ngồi ghế có độ cao vừa phải sẽ dễ chịu hơn nhiều. Khi cơ đùi khỏe lên, nhiều người lại ngồi thấp được mà không đau.

Bố mẹ tôi đau gối khi đứng lên thì có nên uống thuốc bổ khớp?

Thuốc và thực phẩm bổ sung cần dùng theo chỉ định của bác sĩ. Điều chắc chắn có lợi là tập cơ đùi và giữ cân nặng hợp lý 4. Bạn có thể gửi câu hỏi cho bác sĩ qua fanpage Bác sĩ Minh Tú để được gợi ý bài tập phù hợp.


Mỗi kiểu đau gối khi đứng lên có cách tập hơi khác nhau. Trước khi tập, dành 5 phút xác định gối đau ở đâu sẽ giúp bạn chọn đúng bài và biết khi nào nên đi khám.

📘 Tải miễn phí: Cẩm nang tự kiểm tra khớp gối: 8 dấu hiệu theo vị trí đau

Có bảng tra "vị trí đau → khả năng thường gặp", chữ to dễ đọc. Con cái có thể tải về đọc cùng bố mẹ trước khi đưa đi khám.

Nhận cẩm nang miễn phí →

⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chỉ định của bác sĩ. Không tự ý dừng hay đổi thuốc đang dùng.

🎥 Xem video hướng dẫn và hỏi đáp cùng bác sĩ Tú

Facebook YouTube Zalo tư vấn

Tài liệu tham khảo


  1. Bouchouras G, et al. Kinematics and knee muscle activation during sit-to-stand movement in women with knee osteoarthritis. Clinical Biomechanics. 2015. ↩

  2. Willy RW, Hoglund LT, Barton CJ, et al. Patellofemoral Pain: Clinical Practice Guidelines. J Orthop Sports Phys Ther. 2019;49(9):CPG1–CPG95. ↩

  3. Øiestad BE, Juhl CB, Culvenor AG, et al. Knee extensor muscle weakness is a risk factor for the development of knee osteoarthritis: an updated systematic review and meta-analysis including 46 819 men and women. Br J Sports Med. 2022;56(6):349–355. ↩

  4. NICE. Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management (NG226). 2022. nice.org.uk/guidance/ng226 ↩↩↩↩

blog author avatar

Bác sĩ Nguyễn Minh Tú

Bác sĩ chuyên chấn thương thể thao và phục hồi chức năng sau mổ dây chằng chéo trước (ACL). Nhà sáng lập BST Rehab Solutions — hệ thống phục hồi chức năng online đồng hành cùng bệnh nhân qua video và Zalo.

Back to Blog

Bác sĩ Tú – Phục hồi vận động · Bác sĩ hướng dẫn tập phục hồi sau chấn thương cơ xương khớp - dây chằng | Hotline: 0972229108 | Email: [email protected] | Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh | Nội dung mang tính hướng dẫn tập luyện, không thay thế khám trực tiếp. © 2026 Bác sĩ Tú.