Đứt dây chằng chéo sau có nguy hiểm không? Có phải mổ?
Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 10/2026
Trả lời ngắn: đứt dây chằng chéo sau đơn thuần (chỉ một mình dây chằng này) thường không nguy hiểm, và phần lớn trường hợp đứt bán phần không cần mổ: đeo nẹp, tập mạnh cơ đùi trước là gối có thể vững lại. Trường hợp nguy hiểm và thường phải mổ là khi đứt kèm các dây chằng khác, đặc biệt khi gối bị trật khớp, vì có thể tổn thương cả mạch máu và thần kinh.
Dây chằng chéo sau bị đứt khi nào?
Dây chằng chéo sau nằm sâu trong khớp gối, giữ cho xương ống chân không bị trượt ra phía sau so với xương đùi. Nó to và chắc hơn dây chằng chéo trước, nên cần một lực lớn mới làm đứt được.
Hai kiểu chấn thương hay gặp nhất 12: - Gối đang gập bị đập mạnh vào phía trước ống chân. Ví dụ kinh điển là tai nạn xe, gối đập vào bảng táp-lô. Ở Việt Nam hay gặp kiểu ngã xe máy, gối đập xuống đường. - Ngã quỳ trên gối đang gập, bàn chân duỗi. Hay gặp khi đá bóng, va chạm, ngã khi chơi thể thao.
Dấu hiệu đứt dây chằng chéo sau
Khác với đứt dây chằng chéo trước (thường nghe “bụp” rồi sưng to ngay), đứt dây chằng chéo sau đôi khi khá “im lặng”:
- Đau và sưng gối sau cú va đập, thường ít hơn bạn nghĩ.
- Đi lại hơi khó, gối cứng.
- Cảm giác gối lỏng, nhất là khi xuống dốc, xuống cầu thang.
- Đau mặt trước gối hoặc sau khoeo khi ngồi xổm, quỳ.
- Một số người vẫn tự đi lại được sau chấn thương, nên dễ nghĩ là chấn thương nhẹ.
Chính vì triệu chứng nhẹ mà nhiều người bỏ qua, nghĩ chỉ là “bong gân”. Bác sĩ sẽ khám bằng tay (đẩy ống chân ra sau, xem ống chân có bị “võng” xuống không) và chụp MRI để xác định mức độ.
Đứt dây chằng chéo sau có nguy hiểm không?
Câu trả lời phụ thuộc vào việc dây chằng chéo sau đứt một mình hay đứt kèm theo.
Đứt đơn thuần: thường không nguy hiểm. Đây là trường hợp nhẹ hơn. Nhiều chỗ đứt bán phần có khả năng tự lành 2. Người bệnh vẫn đi lại, làm việc được nếu được hướng dẫn đúng.
Đứt kèm tổn thương khác: nguy hiểm hơn nhiều. Khoảng 53–58,5% ca đứt dây chằng chéo sau đi kèm tổn thương các dây chằng khác của gối 3. Nặng nhất là trật khớp gối: xương đùi và xương chày bị lệch hẳn khỏi nhau, nhiều dây chằng cùng đứt. Khi đó, có tới 40% người bị tổn thương mạch máu đi kèm 4. Đây là cấp cứu, có thể đe dọa chân.
Nếu bỏ mặc lâu dài. Gối lỏng kéo dài làm sụn khớp chịu lực không đều. Một số nghiên cứu ghi nhận người đứt dây chằng chéo sau không mổ có thoái hóa khớp tiến triển nhiều hơn và gối lỏng hơn so với người được mổ tái tạo 3. Vì vậy dù không mổ, bạn vẫn cần được theo dõi và tập đúng, không phải “để kệ nó”.
Đứt dây chằng chéo sau có phải mổ không?
Bác sĩ thường dựa vào mức độ ống chân bị trượt ra sau so với chân lành, đo trên phim chụp có lực đẩy 1:
| Mức độ | Độ trượt so với chân lành | Hướng xử lý thường gặp |
|---|---|---|
| Đứt bán phần (độ I–II) | 0–7 mm | Không mổ: nẹp + tập phục hồi |
| Đứt hoàn toàn, đơn thuần (độ III) | 8–11 mm | Cân nhắc theo từng người. Nhiều người ít vận động vẫn điều trị không mổ |
| Đứt kèm các dây chằng ở góc sau gối | Từ 12 mm trở lên | Thường cần mổ |
Thường phải mổ khi 12: - Đứt kèm các dây chằng khác, hoặc gối bị trật khớp. - Đứt hoàn toàn kèm rách sụn chêm có thể khâu được. - Đứt đơn thuần nhưng đã tập đúng mà gối vẫn lỏng, vẫn đau, cản trở sinh hoạt hoặc thể thao.
Thường không cần mổ khi: đứt bán phần, không có tổn thương kèm theo, gối không lỏng nhiều. Với người ít chơi thể thao, ngay cả đứt hoàn toàn đơn thuần cũng có thể điều trị không mổ 1.
Nếu phải mổ, thời gian phục hồi đầy đủ thường mất 6–12 tháng 2.
Không mổ thì điều trị đứt dây chằng chéo sau thế nào?
Điều trị không mổ không có nghĩa là nằm chờ. Nó gồm 3 việc chính 12:
- Giai đoạn đầu: chườm lạnh, kê cao chân, có thể dùng nạng để giảm sức nặng lên chân đau theo chỉ định của bác sĩ. Thuốc giảm đau nếu cần thì theo chỉ định của bác sĩ.
- Đeo nẹp chuyên biệt giúp giữ xương ống chân không bị “võng” ra sau trong lúc dây chằng lành.
- Tập mạnh cơ đùi trước. Đây là việc quan trọng nhất. Cơ đùi trước khỏe sẽ kéo ống chân về phía trước, làm thay một phần việc của dây chằng chéo sau.
Có một điểm khác với dây chằng chéo trước: ở giai đoạn đầu, một số bài tập mạnh cơ đùi sau có thể kéo ống chân ra sau, làm căng dây chằng đang lành. Vì vậy bài tập cụ thể cho dây chằng chéo sau phải do bác sĩ chọn theo mức độ tổn thương của bạn. Đừng chép nguyên bài tập của người mổ dây chằng chéo trước.
Điểm giống nhau thì rất rõ: tiến theo tiêu chí, không theo ngày. Chỉ tăng bài khi gối hết sưng, duỗi thẳng được, cơ đùi đủ khỏe và không còn lỏng khi đi xuống dốc.
Kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng và TikTok @bs.tu.day.chang có video giải thích về chấn thương dây chằng gối và các bài tập phục hồi. Xem để hiểu rõ chấn thương của mình trước khi đi khám.
Nguyên tắc “tiến theo tiêu chí” ở trên được trình bày chi tiết từng giai đoạn trong phác đồ dưới đây. Phác đồ viết cho dây chằng chéo trước, nên bạn dùng phần tiêu chí và cách theo dõi, còn bài tập riêng cho chéo sau thì hỏi bác sĩ của bạn.
📘 Tải miễn phí: Phác đồ phục hồi dây chằng chéo trước 6 giai đoạn
Phác đồ viết cho dây chằng chéo trước. Phần tiêu chí chuyển giai đoạn (hết sưng, duỗi thẳng, đủ sức cơ, không lỏng) dùng được để bạn tự theo dõi tiến độ với chấn thương dây chằng gối.
Nhận phác đồ miễn phí →Phác đồ gửi trong nhóm Zalo "Tập Online Trở Lại Thể Thao" — nơi bác sĩ và hơn 800 người đang phục hồi hỏi đáp mỗi ngày.
Khi nào phải đi khám?
Đi khám ngay (cấp cứu) nếu: - Gối bị lệch, biến dạng sau tai nạn, hoặc nghi trật khớp gối (kể cả khi gối đã tự “về chỗ”). - Bàn chân lạnh, tái, tê, hoặc không nhấc được mũi bàn chân. - Gối sưng to rất nhanh trong vài giờ, đau dữ dội, không đứng được.
Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Bị đập hoặc ngã quỳ trên gối, sau đó sưng, đau, đi lại khó. - Gối có cảm giác lỏng, “võng” khi xuống dốc, xuống cầu thang. - Đau sau khoeo hoặc mặt trước gối không giảm sau vài ngày nghỉ.
Câu hỏi thường gặp
Đứt dây chằng chéo sau có tự lành không?
Đứt bán phần có khả năng tự lành nếu được bảo vệ đúng bằng nẹp và tập cơ đùi trước 2. Đứt hoàn toàn thì dây chằng khó liền lại như cũ, nhưng nhiều người vẫn có gối đủ vững cho sinh hoạt nhờ cơ đùi khỏe. Bác sĩ sẽ theo dõi để quyết định có cần mổ hay không.
Không mổ dây chằng chéo sau có đá bóng lại được không?
Có thể, với đứt bán phần đơn thuần và khi đã đạt các tiêu chí về sức cơ, độ vững, không sưng. Với đứt hoàn toàn mà vẫn muốn chơi môn có xoay người, va chạm, bạn cần bác sĩ đánh giá kỹ độ lỏng của gối trước khi quyết định.
Mổ dây chằng chéo sau có nguy hiểm không?
Mổ dây chằng chéo sau khó hơn mổ dây chằng chéo trước vì dây chằng nằm sát mạch máu và thần kinh sau khoeo. Nhưng đây là phẫu thuật đã được thực hiện thường quy. Sau mổ cần khoảng 6–12 tháng để phục hồi đầy đủ 2, và phải tập theo phác đồ riêng của bác sĩ mổ.
Nếu bác sĩ đã chẩn đoán bạn đứt dây chằng chéo sau, hãy lưu ý: hai tài liệu dưới đây được viết cho người phục hồi dây chằng chéo trước. Phác đồ giúp bạn nắm cách tiến theo tiêu chí, không theo ngày, nguyên tắc này vẫn đúng với chéo sau. Ebook 7 sai lầm hữu ích nếu bạn đang tập mà đùi vẫn teo, chân vẫn yếu. Còn bài tập riêng cho dây chằng chéo sau thì luôn hỏi bác sĩ đang theo dõi bạn.
🎁 2 tài liệu miễn phí cho người đang phục hồi dây chằng
📘 Phác đồ phục hồi dây chằng chéo trước 6 giai đoạn: viết cho dây chằng chéo trước. Nguyên tắc tiến theo tiêu chí (hết sưng, duỗi thẳng, đủ sức cơ mới tăng bài) vẫn dùng được cho chéo sau. Bài tập riêng của dây chằng chéo sau thì hỏi bác sĩ của bạn.
Nhận phác đồ miễn phí →📕 Ebook 7 sai lầm khiến tập hoài cơ đùi không lên: viết cho người sau mổ dây chằng chéo trước. Phần lỗi khiến cơ đùi trước không lên vẫn đáng đọc, vì với chéo sau, cơ đùi trước là "dây chằng thứ hai" của bạn.
Nhận ebook miễn phí →Tài liệu gửi trong nhóm Zalo "Tập Online Trở Lại Thể Thao" — nơi bác sĩ và hơn 800 người đang phục hồi hỏi đáp mỗi ngày.
⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám và chỉ định của bác sĩ. Nghi trật khớp gối hoặc bàn chân lạnh, tê sau chấn thương là cấp cứu, cần đến cơ sở y tế ngay.
📚 Bài viết liên quan
- Đau bánh chè sau mổ dây chằng 8 tháng có nguy hiểm không?
- Đứt dây chằng bên trong gối (MCL) có phải mổ không?
- Sau mổ dây chằng chéo trước 1 tuần gập gối bao nhiêu độ?
- Dây chằng chéo sau có tác dụng gì? Chấn thương PCL và phục hồi
Xem thêm chuyên mục: Chấn thương thể thao · Tất cả bài viết
Tài liệu tham khảo
-
Pache S, et al. Posterior Cruciate Ligament: Current Concepts Review. Arch Bone Jt Surg, 2018. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5799606 ↩↩↩↩↩
-
American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo). Posterior Cruciate Ligament Injuries. orthoinfo.org/en/diseases–conditions/posterior-cruciate-ligament-injuries ↩↩↩↩↩↩↩
-
Wilebski et al. Current standards for the objective assessment and management of posterior cruciate ligament tears: a narrative review. Ann Joint, 2026. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12875799 ↩↩
-
StatPearls. Knee Dislocation. NCBI Bookshelf. ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470595 ↩
