Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 10/2026

Trả lời ngắn: không mổ chưa chắc đã sao, nếu bạn tập phục hồi nghiêm túc và gối không còn lỏng. Cái đáng lo là để gối lỏng suốt 1 năm mà không làm gì, vẫn đá bóng, vẫn xoay người. Khi đó gối hay bị sụm lặp đi lặp lại, mỗi lần sụm có thể làm rách thêm sụn chêm, và về lâu dài tăng nguy cơ thoái hóa khớp sớm ²³⁵.

---

Đứt dây chằng chéo trước không mổ có sao không?

Trước hết cần nói công bằng: không phải ai đứt dây chằng chéo trước cũng phải mổ ngay.

Một thử nghiệm ở Thụy Điển trên người trẻ hay vận động đã so sánh hai cách: mổ sớm, hoặc tập phục hồi trước và chỉ mổ khi gối vẫn lỏng. Sau 2 năm, kết quả chung của hai nhóm không khác nhau. Trong 59 người được chọn tập trước, 23 người sau đó vẫn phải mổ vì gối không ổn ¹.

Bài này không bàn chuyện dây chằng có tự liền không, hay đứt một phần có nên mổ không. Bài này nói về một tình huống rất cụ thể và rất hay gặp: đứt dây chằng, không mổ, cũng không tập bài bản, cứ để đó. Vì bận, vì sợ mổ, vì thấy đi lại vẫn được.

Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): đứt dây chằng khi đá bóng, đi khám được khuyên mổ. Thấy đi lại được, công việc bận, nên hoãn. Sáu tháng sau đá lại, gối sụm một lần. Nghỉ vài tuần rồi lại đá. Đến tháng thứ 12 đã sụm thêm hai lần, giờ gối hay đau phía trong, thỉnh thoảng có cảm giác kẹt.

---

Để 1 năm thì sao? 3 hậu quả khi gối lỏng lâu ngày

1. Gối lỏng lặp đi lặp lại

Dây chằng chéo trước giữ cho xương chày không trượt ra trước và không xoay quá mức. Thiếu nó, khi bạn đổi hướng, tiếp đất hay xoay người, gối có thể “trật” ra một chút rồi vào lại. Bạn cảm nhận đó là cú sụm gối.

Mỗi lần sụm không chỉ đau vài hôm. Các bác sĩ chỉnh hình xem đó là một lần chấn thương nhỏ cho sụn chêm và sụn khớp bên trong. Người trẻ, vận động nhiều, sụm càng nhiều lần thì tổn thương cộng dồn càng lớn ⁴.

2. Rách sụn chêm thêm

Sụn chêm là hai miếng đệm giữa xương đùi và xương chày. Khi dây chằng không còn giữ, sụn chêm (nhất là sụn chêm phía trong) phải gánh thay.

• Một nghiên cứu năm 2024 chia người bệnh theo thời gian chờ mổ: chờ 3–6 tháng chưa thấy tăng nguy cơ rách sụn chêm, nhưng chờ trên 6 tháng thì nguy cơ tăng rõ. Tính trung bình, mỗi tháng chờ thêm, nguy cơ tổn thương sụn chêm tăng khoảng 12% ².
• Một nghiên cứu khác trên 378 người thấy: mổ sau hơn 12 tháng, nguy cơ tổn thương sụn chêm trong cao gấp khoảng 3,5 lần so với mổ trong 3 tháng đầu ³.

Điều đáng tiếc là sụn chêm rách lâu ngày thường khó khâu lại hơn, nhiều khi phải cắt bớt ⁴. Mà mất bớt sụn chêm thì khớp mất bớt “miếng đệm”.

3. Thoái hóa khớp sớm

Một tổng quan năm 2024 về thoái hóa khớp sau mổ dây chằng ghi nhận: tổn thương sụn chêm, cắt sụn chêm và chờ quá lâu mới mổ đều là những yếu tố liên quan đến thoái hóa khớp về sau. Người bị cắt sụn chêm có nguy cơ thoái hóa cao hơn khoảng 3,5 lần ⁵.

Nói đơn giản: thứ bạn mất trong 1 năm chờ đợi không phải là sợi dây chằng (nó đã đứt từ đầu), mà là sụn chêm và sụn khớp, những thứ khó lấy lại hơn nhiều.

Dù cuối cùng bạn chọn mổ hay tập không mổ, thời gian chờ không nên là thời gian “để đó”. Phác đồ dưới đây có riêng giai đoạn trước mổ: cần đạt gì để gối vững hơn trong lúc chờ, và vào mổ trong tình trạng tốt nhất.

---

Đứt dây chằng để lâu rồi thì nên làm gì?

1. Đi khám lại và hỏi về sụn chêm. Nếu lần chụp phim đã lâu, đặc biệt nếu gối đã sụm thêm hoặc hay đau, kẹt ở phía trong, hãy hỏi bác sĩ có cần chụp lại không.

2. Tạm ngưng các môn có xoay, đổi hướng (đá bóng, bóng rổ, cầu lông) cho tới khi có kế hoạch rõ. Chạy thẳng, đạp xe, bơi thường ít rủi ro hơn, nhưng vẫn nên hỏi bác sĩ.

3. Tập cho gối vững hơn ngay từ bây giờ. 3 bài dưới đây hợp với người đã đứt lâu, gối không còn sưng:

Bài 1: Ngồi xuống ghế chậm

• Đứng trước ghế, hai chân rộng bằng vai. Ngồi xuống thật chậm, đếm 3 giây, chạm ghế rồi đứng lên.
• Làm: 10 lần × 3 hiệp, 1 lần/ngày.
• Đúng khi: gối hướng theo mũi chân, không đổ vào trong, hai chân chịu lực đều.

Bài 2: Cầu hông

• Nằm ngửa, co hai gối, bàn chân đặt trên sàn. Siết mông, nâng hông lên thành một đường thẳng từ vai tới gối, giữ 3 giây.
• Làm: 12 lần × 3 hiệp, 1 lần/ngày.
• Đúng khi: thấy mông và mặt sau đùi làm việc, không đau lưng.

Bài 3: Đứng một chân

• Đứng cạnh bàn để vịn khi cần, co chân lành, đứng bằng chân bị đứt dây chằng, gối hơi chùng.
• Làm: 30 giây × 3 lần, 2 lần/ngày.
• Đúng khi: đứng vững, gối không run, không đổ vào trong. Làm dễ rồi thì thử nhắm mắt.

Kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng và TikTok @bs.tu.day.chang có video hướng dẫn các bài tập cho gối đứt dây chằng, trước và sau mổ. Xem 1 lần trước khi tập để chỉnh đúng tư thế.

---

Khi nào phải đi khám?

Đi khám ngay trong ngày nếu: - Gối bị kẹt cứng, không duỗi thẳng được. - Sụm gối kèm sưng to nhanh, không chống chân được. - Gối sưng nóng đỏ, có sốt.

Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Gối sụm thêm một lần nữa, dù sau đó đỡ đau. - Đau ở khe khớp phía trong hoặc phía ngoài gối khi xoay, ngồi xổm. - Gối có tiếng lục cục kèm đau, hoặc thỉnh thoảng bị “kẹt” rồi tự hết.

---

Câu hỏi thường gặp

Đứt dây chằng 1 năm rồi mổ còn được không?

Vẫn mổ được. Nghiên cứu cho thấy kết quả chung sau mổ 1 năm của người mổ sớm và mổ muộn không khác nhiều, nhưng người chờ lâu có nhiều tổn thương sụn chêm hơn ². Vì vậy, nếu đã định mổ, đừng kéo dài thêm mà không có lý do.

Tôi không chơi thể thao, có cần mổ không?

Không phải ai cũng cần. Người ít vận động xoay người, tập phục hồi tốt mà gối không còn sụm thì có thể không mổ ¹. Quyết định nên dựa vào việc gối bạn còn lỏng hay không, nhu cầu vận động và kết quả khám, không chỉ dựa vào tuổi.

Gối không đau thì để lâu có sao không?

Có thể có. Đau không phải thước đo. Điều cần theo dõi là gối có bị sụm, lỏng khi xoay người hay không. Mỗi lần sụm có thể làm hại thêm sụn chêm ⁴. Video về đứt dây chằng chéo trước trên kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng giúp bạn hiểu rõ hơn trước khi quyết định.

Nếu bạn đang để gối đứt dây chằng đã lâu, việc cần nhất là một lộ trình rõ: lúc chờ mổ tập gì, sau mổ từng giai đoạn đạt gì. Đó là lúc nên lấy phác đồ. Còn nếu bạn đã mổ sau một thời gian dài chờ đợi và giờ đùi chân mổ teo nhiều, tập mãi không lên, hãy đọc ebook 7 sai lầm.

⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám của bác sĩ. Mổ hay không mổ, mổ lúc nào là quyết định cần bác sĩ khám trực tiếp và cân nhắc cùng bạn.

Tài liệu tham khảo