
Mổ dây chằng chéo trước có gây mê không? Gây tê tủy sống là gì | BS Tú Dây Chằng
Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú (Bác sĩ Tú dây chằng) – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 11/2026
Trả lời ngắn: mổ dây chằng chéo trước có gây mê không thì câu trả lời là: có thể gây mê toàn thân, cũng có thể chỉ gây tê tủy sống để hai chân tê, còn bạn vẫn thở tự nhiên và có thể được cho ngủ nhẹ. Nhiều nơi tiêm thêm thuốc tê quanh dây thần kinh ở đùi để đỡ đau sau mổ 1. Chọn cách nào là việc của bác sĩ gây mê, sau khi khám và trao đổi với bạn và bác sĩ mổ, và mỗi bệnh viện có thói quen riêng.

Mổ dây chằng chéo trước có gây mê không?
Trước hết cần tách hai chữ hay bị dùng lẫn: gây mê và gây tê.
- Gây mê toàn thân: bạn ngủ hẳn, không biết gì trong suốt ca mổ. Máy và bác sĩ gây mê giúp bạn thở.
- Gây tê tủy sống: chỉ phần người từ thắt lưng trở xuống bị tê. Bạn vẫn tự thở. Nhiều nơi cho thêm thuốc an thần để bạn ngủ lơ mơ, không phải nghe hay nhìn ca mổ.
- Tê thần kinh (gọi là “block”): tiêm thuốc tê quanh một dây thần kinh ở đùi hoặc quanh gối. Cách này không thay cho gây mê hay gây tê tủy sống. Nó dùng thêm để giảm đau trong những giờ đầu sau mổ.
Cả hai cách đầu đều đang được dùng rộng rãi cho mổ dây chằng chéo trước. Ví dụ, ở Bệnh viện Phẫu thuật Đặc biệt (HSS, Mỹ), phần lớn người bệnh được gây tê vùng thay vì gây mê toàn thân 1. Trong một nghiên cứu ở Đức theo dõi 442 người mổ dây chằng chéo trước, có người gây mê, có người gây tê tủy sống, có người dùng thêm tê thần kinh đùi 2.
Không có cách nào “xịn” hơn cho mọi người. Bác sĩ gây mê sẽ xem tuổi, bệnh nền, thuốc đang dùng, ca mổ dài hay ngắn và mong muốn của bạn rồi mới chọn. Bạn được quyền nói mong muốn của mình, nhưng quyết định cuối cùng thuộc về bác sĩ gây mê và bệnh viện nơi bạn mổ.
Gây tê tủy sống là gì? Có tỉnh trong lúc mổ không?
Nói đơn giản: bác sĩ dùng một kim rất nhỏ tiêm thuốc tê vào vùng thắt lưng, chỗ có các dây thần kinh đi xuống hai chân. Bạn sẽ được cho ngồi cúi lưng hoặc nằm nghiêng. HSS so sánh kiểu vô cảm này với cách nhiều sản phụ được gây tê khi sinh 1.
Sau vài phút, hai chân ấm lên, tê dần rồi nặng như không phải chân mình. Đây là dấu hiệu thuốc đã có tác dụng.
Có tỉnh không? Có thể tỉnh, có thể ngủ lơ mơ, tùy mức thuốc an thần bác sĩ cho. Dù tỉnh, bạn không thấy đau ở gối.
Khi nào hết tê? Thuốc tê tủy sống hết dần trong vài giờ. Thường cảm giác ở chân về trước, sức cơ về sau. Hãy hỏi bác sĩ gây mê: “Thuốc của tôi khoảng mấy giờ thì hết?”. Mỗi nơi dùng thuốc và liều khác nhau, nên đừng so với người giường bên.
Tê thần kinh quanh gối kéo dài bao lâu? Ở HSS, loại tê thần kinh ở ống cơ khép (một vị trí giữa đùi) kéo dài khoảng 18–24 giờ sau mổ 1. Nơi bạn mổ có thể dùng loại khác, thời gian khác.
Gây mê hay gây tê tủy sống thì tập sau mổ tốt hơn?
Đây là câu hỏi người chơi thể thao hay lo nhất: “Gây tê có làm cơ đùi yếu lâu không?”.
Nghiên cứu ở Đức nói trên so sánh 4 nhóm: gây mê, gây mê kèm tê thần kinh đùi 48 giờ, gây tê tủy sống, gây tê tủy sống kèm tê thần kinh đùi 48 giờ. Đến tháng thứ 6, sức cơ đùi trước và đùi sau hồi phục không khác nhau giữa các nhóm 2. Các tác giả kết luận không có lý do gì để tránh gây tê vùng vì lo ảnh hưởng tới việc quay lại thể thao 2.
Về đau, một nghiên cứu ở Canada ghi nhận nhóm mổ dưới gây tê tủy sống đau ít hơn trong 14 ngày đầu so với nhóm gây mê 7. Đây là nghiên cứu theo dõi, không chia nhóm ngẫu nhiên, nên chỉ nên hiểu là gợi ý.
Điều thật sự cần biết là tê thần kinh làm đùi yếu tạm thời. Trong một thử nghiệm 53 người mổ dây chằng về trong ngày, nhóm tê thần kinh đùi bị yếu cơ nhiều hơn hẳn và có tới 29,2% suýt ngã hoặc ngã, trong khi nhóm tê ở ống cơ khép chỉ 4,0% 3. Một thử nghiệm khác cũng cho thấy tê ở ống cơ khép giữ sức cơ đùi trước tốt hơn mà vẫn giảm đau tương đương 4.
Nghĩa là: trong lúc thuốc tê thần kinh còn tác dụng, chân bạn yếu hơn bạn nghĩ. Ba việc nên làm:
- Đi lại luôn có nạng và có người đỡ bên cạnh, nhất là lần đầu đi vệ sinh.
- Đeo nẹp nếu bác sĩ mổ dặn, khóa đúng góc được chỉ định.
- Siết cơ đùi mà thấy “không ăn” thì đừng hoảng. Đó thường là do thuốc tê, chưa phải do cơ hỏng.
Trước khi mổ dây chằng chéo trước nên chuẩn bị gì?
Bệnh viện sẽ có buổi khám gây mê riêng. Bạn chỉ cần mang đủ thông tin.
Mang theo và nói rõ với bác sĩ gây mê: - Bệnh nền: huyết áp, hen, tim mạch, tiểu đường, bệnh cột sống thắt lưng. - Thuốc đang dùng, kể cả thuốc bổ, thực phẩm chức năng. Ngừng hay giữ thuốc nào là theo chỉ định của bác sĩ. - Dị ứng thuốc, từng gây mê hay gây tê lần nào chưa, lần đó có vấn đề gì không. - Giờ nhịn ăn, nhịn uống: làm đúng hướng dẫn của bệnh viện nơi bạn mổ.
Câu nên hỏi: “Tôi được gây mê hay gây tê tủy sống? Có tê thần kinh thêm không? Khoảng mấy giờ thì hết tê? Lúc nào tôi được đứng dậy?”
Phần còn lại, cũng là phần nhiều người bỏ qua, là chuẩn bị cái gối. Bác sĩ Tú không mổ và không gây mê. Việc của bác sĩ phục hồi chức năng là giúp gối vào phòng mổ trong trạng thái tốt nhất, rồi đồng hành từ ngày đầu sau mổ tới lúc quay lại sân.
Một tổng quan hệ thống ghi nhận người tập trước mổ có cơ đùi trước mạnh hơn lúc vào mổ, và tự đánh giá chức năng gối tốt hơn cả trước mổ lẫn 2 năm sau mổ 5. Số nghiên cứu còn ít, nhưng hướng chung là có lợi và an toàn.
🎙️ Lời Bác sĩ Tú (trích video Đứt dây chằng chéo trước 2 tuần có nên tập cơ trước khi mổ, video về tập trước mổ, không nói về gây mê): “Tập phục hồi chức năng trước mổ chứ không phải tập cơ bạn ơi. Tập cơ nó chỉ là một mục tiêu nhỏ ở trong quá trình tập phục hồi chức năng trước mổ thôi.”
Ba bài tập trước mổ đơn giản:
- Kê gót duỗi gối: ngồi duỗi chân, kê khăn cuộn dưới gót, để gối tự võng xuống. Làm: 5 phút, 3–4 lần mỗi ngày. Đúng khi: mặt sau gối gần chạm sàn như chân lành, không đau nhói.
- Siết cơ đùi: ngồi duỗi chân, ép mặt sau gối xuống sàn, giữ. Làm: giữ 5 giây, 10 lần, 3 hiệp mỗi ngày. Đúng khi: sờ thấy cơ trên xương bánh chè cứng lên, xương bánh chè kéo nhẹ lên trên.
- Tập chống nạng trước: đi trong nhà bằng nạng, lên xuống 1–2 bậc thềm. Làm: vài phút mỗi ngày trong tuần trước mổ. Đúng khi: đi được mà không cần nhìn xuống nạng.
Nếu cần bài kỹ hơn, bài Mổ nội soi dây chằng chéo trước có đau không? Chuẩn bị gì có thêm bài trượt gót, nâng chân thẳng và mốc tự kiểm tra trước ngày mổ. Kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng và TikTok @bs.tu.day.chang có video hướng dẫn các bài tập phục hồi, xem 1 lần trước khi tập để chỉnh tư thế.
Ba bài trên chỉ là phần đầu. Gối cần đạt những tiêu chí nào trước mổ, và tuần nào sau mổ thì tăng bài, nằm trong phác đồ dưới đây.
📘 Tải miễn phí: Phác đồ phục hồi dây chằng chéo trước 6 giai đoạn
Bắt đầu từ giai đoạn trước mổ: gối cần duỗi thẳng, cơ đùi siết được ra sao, rồi từng giai đoạn sau mổ tập gì và khi nào được tăng bài.
Nhận phác đồ miễn phí →Phác đồ gửi trong nhóm Zalo "Tập Online Trở Lại Thể Thao" — nơi bác sĩ và hơn 800 người đang phục hồi hỏi đáp mỗi ngày.

Tập trước và sau mổ: tự tập, tập ở bệnh viện hay tập online có bác sĩ theo dõi?
Cách gây mê do bệnh viện chọn, còn cách tập thì bạn được chọn.
| Cách tập | Hợp với ai | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Tự tập | Người đã được hướng dẫn kỹ, gối ít sưng, có kỷ luật | Khó tự thấy mình làm sai; dễ tập quá sức hoặc dừng ở bài quen |
| Tập ở bệnh viện, phòng khám | Người ở gần, cần máy móc, cần người chỉnh tay trực tiếp | Tốn thời gian đi lại, khó cho người còn phải đi làm; hết liệu trình vẫn phải tự tập tiếp |
| Tập online có bác sĩ theo dõi | Người ở xa, bận, muốn có người xem video và đổi bài theo tuần | Không khám tay được; có dấu hiệu bất thường vẫn phải đi khám trực tiếp |
Tiêu chí chọn nơi tập, dù là cách nào: 1. Có tập trước mổ, không đợi mổ xong mới bắt đầu. 2. Có tiêu chí tăng bài rõ ràng, không chỉ đếm ngày. 3. Có người xem động tác của bạn, trực tiếp hoặc qua video. 4. Biết phối hợp với bác sĩ mổ: khâu sụn chêm hay không, được chống chân bao nhiêu.
Không nơi nào hứa trước được kết quả cho từng người. Điều nên tìm là nơi giúp bạn biết mình đang tiến hay đứng yên, để còn kịp về sân đá phủi với anh em.
Khi nào phải đi khám?
Đi khám ngay hoặc gọi bệnh viện ngay nếu: - Một bên bắp chân hoặc đùi sưng, đau, da đỏ hoặc sẫm màu. Đây có thể là cục máu đông ở chân, nguy cơ tăng sau phẫu thuật 6. - Sưng chân kèm khó thở hoặc đau ngực: gọi cấp cứu, không tự lái xe 6. - Sốt, gối nóng đỏ, vết mổ chảy dịch có mùi. - Đau đầu dữ dội mỗi lần ngồi hoặc đứng dậy, đỡ khi nằm, sau gây tê tủy sống. - Không đi tiểu được nhiều giờ sau mổ, bụng dưới căng tức.
Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Chân vẫn tê, yếu rõ sau khi bác sĩ báo thuốc tê lẽ ra đã hết. - Đau tăng dần dù đã dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ. - Đau lưng chỗ tiêm kéo dài, không đỡ. - Bị ngã hoặc trượt chân khi đang đi nạng.
Câu hỏi thường gặp
Có được tự chọn gây mê hay gây tê tủy sống không?
Bạn được nói mong muốn và lo lắng của mình. Bác sĩ gây mê sẽ cân nhắc sức khỏe, bệnh nền và ca mổ rồi quyết định cách an toàn nhất cho bạn. Mỗi bệnh viện cũng có cách làm quen thuộc riêng.
Gây tê tủy sống có làm cơ đùi yếu lâu, khó tập không?
Thuốc tê chỉ làm chân yếu trong vài giờ. Một nghiên cứu 442 người cho thấy sức cơ đùi ở tháng thứ 6 không khác nhau giữa gây mê và gây tê 2. Cơ đùi lên hay không chủ yếu phụ thuộc vào cách tập sau mổ.
Mổ xong bao lâu thì được tập?
Các bài nhẹ như gập duỗi cổ chân, siết cơ đùi thường bắt đầu ngay khi hết tê, theo dặn dò của bác sĩ mổ. Nếu có câu hỏi trong lúc chờ mổ, bạn có thể hỏi trong nhóm Zalo Tập Online Trở Lại Thể Thao.
Gây mê hay gây tê thì bác sĩ gây mê lo. Phần bạn tự quyết được là gối vào phòng mổ khỏe đến đâu và sau mổ tập ra sao. Nếu bạn sắp mổ và muốn biết từng giai đoạn cần đạt gì, hãy lấy phác đồ. Nếu bạn lo sau mổ cơ đùi teo, tập mãi không lên như nhiều người hay gặp, đọc trước ebook 7 sai lầm để tránh ngay từ tuần đầu.
🎁 2 tài liệu miễn phí cho người đang phục hồi dây chằng
📘 Phác đồ phục hồi dây chằng chéo trước 6 giai đoạn: có cả giai đoạn trước mổ, rồi tuần nào tập gì, tiến lên theo tiêu chí chứ không theo ngày.
Nhận phác đồ miễn phí →📕 Ebook 7 sai lầm khiến tập hoài cơ đùi không lên: biết trước những lỗi làm cơ đùi "ngủ quên" sau mổ, để tránh ngay từ tuần đầu.
Nhận ebook miễn phí →Tài liệu gửi trong nhóm Zalo "Tập Online Trở Lại Thể Thao" — nơi bác sĩ và hơn 800 người đang phục hồi hỏi đáp mỗi ngày.
⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và chuẩn bị, không thay thế lời khám và chỉ định của bác sĩ mổ và bác sĩ gây mê. Cách vô cảm, thuốc, lịch nhịn ăn và thời gian nằm viện luôn theo quyết định của bệnh viện nơi bạn mổ.
📚 Bài viết liên quan
- Tập phục hồi dây chằng chéo trước online có hiệu quả không?
- Đứt dây chằng chéo trước có tập gym được không?
- Mổ nội soi dây chằng chéo trước có đau không? Chuẩn bị gì
- Mổ dây chằng chéo trước có nguy hiểm không? Rủi ro thật
Xem thêm chuyên mục: Chấn thương thể thao · Tất cả bài viết
Về tác giả: Bác sĩ Minh Tú (Nguyễn Minh Tú) – nhiều người quen gọi là Bác sĩ Tú dây chằng – bác sĩ phục hồi chức năng cơ xương khớp và chấn thương thể thao. Xem thêm về Bác sĩ Tú.
Tài liệu tham khảo
-
Hospital for Special Surgery (HSS). ACL Reconstruction Surgery: Procedure and Recovery. hss.edu/health-library/conditions-and-treatments/list/acl-surgery ↩↩↩↩
-
Wenning M. và cộng sự. General, spinal or regional anaesthesia does not affect strength performance 6 months after ACL reconstruction. Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, 2023. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9898431 ↩↩↩↩
-
Ten Hoope W. và cộng sự. The Effectiveness of Adductor Canal Block Compared to Femoral Nerve Block on Readiness for Discharge in Patients Undergoing Outpatient Anterior Cruciate Ligament Reconstruction: A Multi-Center Randomized Clinical Trial. Journal of Clinical Medicine, 2023. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10531554 ↩
-
Abdallah FW. và cộng sự. Adductor Canal Block Provides Noninferior Analgesia and Superior Quadriceps Strength Compared with Femoral Nerve Block in Anterior Cruciate Ligament Reconstruction. Anesthesiology, 2016. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26938989 ↩
-
Giesche F. và cộng sự. Evidence for the effects of prehabilitation before ACL-reconstruction on return to sport-related and self-reported knee function: A systematic review. PLOS ONE, 2020. pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7592749 ↩
-
NHS. Deep vein thrombosis (DVT). nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt ↩↩
-
Macdonald SA. và cộng sự. A comparison of pain scores and medication use in patients undergoing single-bundle or double-bundle anterior cruciate ligament reconstruction. Canadian Journal of Surgery, 2014. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24869623 ↩