Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 10/2026

Trả lời ngắn: với mổ dây chằng chéo trước đơn thuần, nạng thường dùng khoảng 2 tuần đầu, lâu hơn nếu gối còn yếu, và chỉ bỏ khi đã nâng chân thẳng mà gối không bị trễ, duỗi thẳng hết gối và đi không khập khiễng ²³. Nẹp thì nhiều bác sĩ không bắt đeo lâu, vì nghiên cứu không thấy đeo nẹp sau mổ giúp gối tốt hơn ¹. Nếu mổ kèm khâu sụn chêm, nhất là khâu chân sụn chêm, nhiều phác đồ hạn chế chịu lực khoảng 4–6 tuần, phải theo đúng lời bác sĩ mổ ⁵.

---

Sau mổ dây chằng bao lâu thì bỏ nạng?

Câu hỏi đúng hơn là: chân mổ đã đủ điều kiện bỏ nạng chưa? Số tuần chỉ để tham khảo.

Trường hợp	Mốc thường gặp	Nguồn
Mổ dây chằng chéo trước đơn thuần	Dùng nạng khoảng 2 tuần đầu, lâu hơn nếu gối còn yếu	2
Mổ kèm khâu sụn chêm (nhất là khâu chân sụn chêm)	Nhiều phác đồ hạn chế chịu lực khoảng 4–6 tuần đầu	5
Mổ kèm thủ thuật khác (sụn khớp, dây chằng khác)	Do bác sĩ mổ quyết định riêng	—

Hướng dẫn phục hồi MOON (nhóm nghiên cứu nhiều trung tâm ở Mỹ) khuyên với mổ dây chằng chéo trước đơn thuần, nên cho chân chịu sức nặng ngay hoặc sớm nhất có thể, vì chịu lực sớm giúp giảm đau phía trước gối ¹. Nghĩa là nạng ở đây để đỡ một phần, không phải để chân mổ “treo” lên.

3 điều kiện để bỏ hẳn nạng (các phác đồ đều nhắc gần giống nhau) ²³: 1. Nâng chân thẳng không trễ gối: nằm ngửa nâng chân mổ lên, gối vẫn thẳng tắp, không bị võng xuống. 2. Duỗi thẳng hết gối như chân lành. 3. Đi không khập khiễng, gối không sưng tăng sau khi đi.

Thiếu một điều kiện thì chưa nên bỏ, dù đã qua mấy tuần.

---

Bỏ nạng theo thứ tự nào? Bên nào bỏ trước?

Đây là chỗ nhiều người làm ngược. Thứ tự đúng:

Bước 1: Hai nạng. Hai nạng đi cùng chân mổ, chân lành bước sau.

Bước 2: Một nạng. Bỏ chiếc nạng ở bên chân mổ trước. Giữ lại chiếc nạng ở tay BÊN LÀNH, tức là tay đối diện với chân mổ ⁴. - Ví dụ: mổ gối phải thì bỏ nạng tay phải, cầm nạng ở tay trái. - Mổ gối trái thì bỏ nạng tay trái, cầm nạng ở tay phải. - Khi bước: nạng và chân mổ ra cùng lúc, rồi chân lành bước theo.

Vì sao cầm tay bên lành? Khi đi bình thường, tay và chân ngược bên đánh ra cùng nhau. Cầm nạng tay đối diện giữ đúng nhịp đó, người không bị nghiêng về phía chân mổ, và nạng đỡ được nhiều sức nặng hơn ⁴.

Bước 3: Bỏ nạng trong nhà trước, ngoài đường sau. Trong nhà quãng ngắn, sàn bằng, dễ vịn. Ra đường đông người, đường gồ ghề thì vẫn mang 1 nạng thêm vài ngày.

Lên xuống cầu thang khi còn nạng ⁴: - Lên: chân lành bước lên trước, rồi chân mổ và nạng. - Xuống: nạng và chân mổ xuống trước, rồi chân lành. - Dễ nhớ: “lên chân lành, xuống chân mổ”. Có tay vịn thì một tay vịn, tay kia cầm nạng.

Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): mổ gối phải, đến lúc chuyển sang 1 nạng thì giữ luôn nạng tay phải vì “thuận tay”. Đi một thời gian, người cứ nghiêng sang phải, hông và lưng mỏi, chân mổ bước ngắn hơn chân kia. Đổi nạng sang tay trái, dáng đi đều lại rõ.

---

Sau mổ dây chằng bao lâu thì bỏ nẹp?

Nẹp sau mổ dây chằng thường là loại có khớp xoay, khóa được ở tư thế thẳng. Có 3 điều nên biết:

1. Nẹp không giúp gối tốt hơn về lâu dài. Hướng dẫn MOON tổng hợp các nghiên cứu và không thấy đeo nẹp sau mổ giúp giảm sưng, giảm đau, tăng tầm gập duỗi hay an toàn hơn so với không đeo ¹. Vì vậy nhiều bác sĩ chỉ cho đeo ngắn, hoặc không dùng, với mổ dây chằng chéo trước đơn thuần.

2. Khi bác sĩ có cho đeo, thường là nẹp khóa thẳng lúc đi lại, cho tới khi cơ đùi đủ khỏe để giữ gối, tức là nâng chân thẳng không trễ gối. Sau đó mở khóa, rồi bỏ.

3. Mổ kèm khâu sụn chêm hoặc tổn thương dây chằng khác thì nẹp thường được dùng lâu hơn. Với khâu chân sụn chêm, nhiều phác đồ khóa nẹp ở tư thế thẳng khoảng 4–6 tuần và giới hạn gập trong khoảng 0–90 độ ⁵.

Không tự ý bỏ nẹp sớm, cũng không tự ý đeo mãi khi bác sĩ đã cho bỏ. Đeo nẹp lâu không cần thiết làm cơ đùi lười làm việc hơn.

Điều kiện chung của cả bỏ nạng và bỏ nẹp đều quy về một chỗ: cơ đùi đã “thức” chưa. Nếu tập mấy tuần mà nâng chân vẫn trễ gối, đùi vẫn teo, ebook dưới đây chỉ ra những lỗi hay gặp khiến cơ đùi không chịu làm việc.

---

Bài tập để bỏ nạng an toàn

Luôn làm theo lời dặn riêng của bác sĩ đã mổ cho bạn, nhất là mức chịu lực cho phép. Căng nhẹ là đúng, đau nhói là sai.

Bài 1: Nâng chân thẳng (cũng là bài tự kiểm tra)

• Nằm ngửa, chân lành co lên. Siết cơ đùi chân mổ thật chặt cho gối thẳng.
• Nâng chân lên ngang gối chân lành, giữ 3 giây, hạ chậm.
• Làm: 10–15 lần × 3 hiệp, 2–3 lần/ngày.
• Đúng khi: suốt lúc nâng, gối thẳng tắp, không võng. Làm được 10 lần liền như vậy là đạt một điều kiện bỏ nạng.

Bài 2: Dồn sức nặng sang chân mổ

• Đứng cạnh bàn bếp, hai tay vịn. Từ từ dồn sức nặng sang chân mổ, gối thẳng nhưng không ưỡn ra sau.
• Giữ 5–10 giây, rồi dồn về chân lành.
• Làm: 10 lần, 2–3 lần/ngày.
• Đúng khi: đứng được trên chân mổ mà không đau nhói, không run mạnh.

Bài 3: Tập bước gót – mũi

• Đi trong nhà với nạng. Mỗi bước: gót chân mổ chạm đất trước, gối duỗi gần thẳng, rồi lăn qua lòng bàn chân, đẩy bằng mũi chân.
• Hai bước dài bằng nhau, nhịp đều.
• Làm: 3–5 phút, 3 lần/ngày.
• Đúng khi: nghe tiếng bước hai chân đều nhau, không “cà nhắc”.

Bài 4: Đi với 1 nạng ở tay bên lành

• Chỉ tập khi đã làm tốt bài 1–3. Cầm nạng ở tay đối diện chân mổ.
• Nạng và chân mổ ra cùng lúc, chân lành bước theo. Đi quãng ngắn trong nhà.
• Làm: 5 phút, 3–4 lần/ngày, tăng dần.
• Đúng khi: người không nghiêng, không khập khiễng, gối không sưng hơn vào buổi tối.

Kênh YouTube Bs Tú Dây Chằng và TikTok @bs.tu.day.chang có video hướng dẫn các bài tập phục hồi sau mổ dây chằng. Xem 1 lần trước khi tập để chỉnh đúng tư thế.

---

Tự kiểm tra: đã bỏ hẳn nạng được chưa?

Trả lời 5 câu: 1. Nâng chân thẳng 10 lần liền mà gối không võng? 2. Nằm ngửa, mặt sau gối chân mổ chạm mặt giường như chân lành? 3. Đi 1 nạng trong nhà 10 phút mà không khập khiễng? 4. Tối đó gối không sưng hơn, sáng hôm sau không cứng hơn? 5. Bác sĩ mổ đã cho phép chịu sức nặng hoàn toàn?

Đủ 5 câu “có” thì bỏ nạng trong nhà trước. Đi không nạng vẫn khập khiễng thì quay lại dùng 1 nạng. Khập khiễng lâu ngày tạo thói quen đi lệch, về sau rất khó sửa.

---

Khi nào phải đi khám?

Đi khám ngay trong ngày nếu: - Sốt, gối đỏ, nóng, đau dữ dội. - Bắp chân một bên sưng to, bóp vào đau. - Ngã, chống chân mạnh, nghe “phựt” trong gối, gối sưng to nhanh. - Gối kẹt cứng, không duỗi thẳng được.

Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Tập đều 3–4 tuần mà nâng chân vẫn trễ gối (với mổ đơn thuần). - Bỏ nạng xong gối sưng lại liên tục. - Gối không duỗi thẳng hết, đi mãi vẫn khập khiễng. - Đau nách, tê tay do tì nạng sai cách.

---

Câu hỏi thường gặp

Sau mổ dây chằng 2 tuần bỏ nạng được chưa?

Với mổ dây chằng chéo trước đơn thuần, nạng thường dùng khoảng 2 tuần đầu, lâu hơn nếu gối còn yếu. Bỏ được khi đã nâng chân thẳng không trễ gối, duỗi thẳng hết gối và đi không khập khiễng. Mổ kèm khâu sụn chêm thì thường phải chờ lâu hơn theo lời bác sĩ mổ.

Khi dùng 1 nạng thì cầm tay nào?

Cầm ở tay bên lành, tức là tay đối diện với chân mổ. Mổ gối phải thì cầm nạng tay trái, mổ gối trái thì cầm nạng tay phải. Khi chuyển từ 2 nạng sang 1 nạng, bỏ chiếc nạng ở bên chân mổ trước. Nạng và chân mổ bước ra cùng lúc.

Đi ngủ có cần đeo nẹp không?

Tùy chỉ định của bác sĩ mổ. Với mổ dây chằng chéo trước đơn thuần, nghiên cứu không thấy đeo nẹp giúp gối tốt hơn, nên nhiều bác sĩ không bắt đeo lâu. Mổ kèm khâu sụn chêm thì có thể cần đeo theo lịch riêng. Có thắc mắc, bạn có thể hỏi trong nhóm Zalo Tập Online Trở Lại Thể Thao.

Bỏ nạng là mốc đầu tiên, sau đó còn đi bình thường, lên xuống cầu thang, chạy lại và quay lại sân. Nếu bạn muốn biết mỗi mốc cần đạt tiêu chí gì, hãy lấy phác đồ để đi theo tiêu chí thay vì đếm tuần. Còn nếu tập mãi mà nâng chân vẫn trễ gối, đùi vẫn teo nên chưa dám bỏ nạng, thì đọc ebook 7 sai lầm trước.

⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám và chỉ định của bác sĩ đã mổ cho bạn. Mức chịu lực, thời gian đeo nẹp và dùng nạng có thể khác nhau tùy cách mổ và tổn thương đi kèm.

Tài liệu tham khảo