BS TÚ XƯƠNG KHỚP

Điều Trị • Sản Phẩm • Blog • Bs Tú Là Ai?

Bác sĩ Tú trị liệu vùng cột sống

Thoái hóa cột sống thắt lưng nên kiêng gì? Tư thế cần tránh

November 15, 2026

Tác giả: BS. Nguyễn Minh Tú – Bác sĩ Phục hồi chức năng Cơ Xương Khớp | Cập nhật: 11/2026

Trả lời ngắn: người thoái hóa cột sống thắt lưng nên kiêng 3 chữ: “ít”, “lâu” và “đột ngột”. Tức là kiêng nằm nhiều, kiêng giữ một tư thế quá lâu, và kiêng bê vật nặng một cách đột ngột, xa người, vừa cúi vừa vặn. Ngược lại, không cần kiêng vận động, cũng không cần sợ cúi người khi làm việc nhẹ. Bài này nói về tư thế và việc nặng trong sinh hoạt, không phải chuyện ăn kiêng.

Bác sĩ Tú trị liệu vùng cột sống
Bác sĩ Tú trị liệu vùng cột sống

Thoái hóa cột sống thắt lưng nên kiêng gì?

Nhiều cô chú nghe chữ “thoái hóa” là nghĩ ngay đến “giữ gìn”, rồi kiêng đủ thứ: không cúi, không bê, không đi xa, nằm nghỉ cho lưng “đỡ mòn”. Kiêng kiểu này thường làm lưng yếu và cứng hơn.

Hướng dẫn điều trị đau lưng của Anh (NICE) khuyên người đau thắt lưng tiếp tục sinh hoạt bình thường hết mức có thể và lấy tập luyện làm nền tảng 1. Tổng hợp của Cochrane cũng thấy người được khuyên vận động đỡ đau và sinh hoạt tốt hơn một chút so với người được khuyên nằm nghỉ trên giường 2.

Vậy cái cần kiêng không phải là vận động, mà là cách vận động. Có thể tóm lại:

Nên kiêng Không cần kiêng
Nằm cả ngày vì sợ đau Đi bộ, làm việc nhà nhẹ
Ngồi một chỗ hàng giờ liền Cúi người nhặt đồ nhẹ, buộc dây giày
Bê vật nặng xa người, vừa cúi vừa vặn Bê đồ vừa sức, giữ sát người
Giật, vặn lưng mạnh, nhờ người dẫm lưng Bài tập nhẹ, tăng dần

Một tình huống rất hay gặp (minh họa, không phải một bệnh nhân cụ thể): bố 65 tuổi đi chụp phim thấy thoái hóa cột sống, về nhà bỏ hẳn việc tưới cây, không dám cúi, ngồi xem tivi cả buổi trên ghế sofa lún. Vài tháng sau, mỗi lần đứng dậy khỏi ghế lại phải chống tay, lưng cứng như tấm gỗ. Cái làm lưng bố tệ đi là ngồi nhiều, không phải những lần cúi tưới cây.


6 tư thế và việc nặng cần tránh khi bị thoái hóa cột sống thắt lưng

1. Nằm nghỉ cả ngày

Nằm lâu làm cơ lưng, cơ mông yếu đi, khớp cứng lại, đứng dậy càng đau. Thay bằng: đau nhiều thì nghỉ ngắn, nhưng cứ 1–2 giờ đứng dậy đi lại vài phút.

2. Ngồi một tư thế quá lâu, nhất là ghế thấp, sofa lún

Ngồi lâu trên ghế lún, lưng bị gù tròn, đứng lên thấy cứng và đau. Thay bằng: ghế có tựa lưng, cao vừa để đùi song song mặt đất, kê gối nhỏ sau thắt lưng. Cứ 30–45 phút đứng dậy một lần.

3. Bê vật nặng xa người, vừa cúi vừa vặn

Đây là động tác hay gây “chiếu lưng” nhất: cúi xuống nhấc bao gạo, thùng nước rồi xoay người đặt sang bên cạnh, tất cả trong một nhịp. Thay bằng: với đồ nặng, ngồi xuống sát đồ, giữ đồ sát bụng, đứng lên bằng chân, xoay cả bàn chân khi đổi hướng thay vì vặn lưng. Đồ quá sức thì chia nhỏ hoặc nhờ người.

4. Đứng lâu một chỗ hoặc ngửa lưng ra sau lâu

Đứng nấu nướng hàng giờ, đứng chờ lâu, hay ngửa cổ ngửa lưng phơi đồ trên cao dễ làm lưng mỏi. Với người có hẹp ống sống (đi một đoạn là đau, tê chân, phải ngồi hoặc cúi người mới đỡ), đứng thẳng lâu và ngửa lưng thường làm triệu chứng nặng hơn. Thay bằng: đặt một chân lên bậc thấp hoặc thùng nhỏ khi đứng nấu, đổi chân luân phiên. Hạ dây phơi xuống ngang tầm mắt.

5. Giật, vặn lưng mạnh

Bẻ lưng cho kêu “rắc”, nhờ con cháu dẫm lên lưng, xoay hông thật mạnh khi “tập thể dục” buổi sáng. Thay bằng: các động tác chậm, nhẹ, trong tầm không đau (xem phần bài tập bên dưới).

6. Việc nhà làm sai tư thế

Quét nhà bằng chổi cán ngắn, giặt tay ngồi ghế đẩu thấp hàng giờ, nhổ cỏ cúi khom liên tục. Thay bằng: chổi và cây lau nhà cán dài, ngồi ghế cao hơn khi giặt, quỳ một gối hoặc ngồi ghế nhỏ khi làm vườn, và chia việc ra nhiều lần trong ngày.


Thoái hóa cột sống thắt lưng có nên cúi không?

Có. Đây là điều nhiều người hiểu sai. Một tổng hợp các nghiên cứu năm 2020 không tìm thấy bằng chứng rằng cúi lưng khi nhấc đồ gây ra hay làm kéo dài đau lưng. Thậm chí người đau lưng lại có xu hướng cúi ít hơn người không đau, vì sợ 3.

Điều đó có nghĩa: - Cúi nhặt đôi dép, buộc dây giày, lau bàn thấp: làm bình thường, chậm rãi. - Cái cần tránh là nặng + đột ngột + vặn, chứ không phải bản thân động tác cúi. - Sợ cúi, gồng cứng lưng mọi lúc lại làm cơ lưng căng và mỏi hơn.

Riêng người đã được chẩn đoán loãng xương nặng hoặc xẹp đốt sống, cúi gập mạnh và lặp lại thì cần tránh. Trường hợp này nên hỏi bác sĩ trước khi tập.


Thoái hóa cột sống thắt lưng nên làm gì thay thế?

Kiêng đúng thôi chưa đủ. Lưng cần được vận động đều thì mới đỡ cứng. Các tổng quan lớn về đau lưng đều đặt tập luyện và giữ vận động lên hàng đầu, thay vì nằm nghỉ hay chỉ dựa vào thuốc 4. Thuốc giảm đau, nếu cần, dùng theo chỉ định của bác sĩ.

Tập trong giới hạn: căng, mỏi nhẹ là đúng; đau lan xuống chân hoặc đau nhói là dừng.

Bài 1: Nằm ngửa ôm gối vào ngực

  • Nằm ngửa, co hai gối. Dùng hai tay ôm một gối kéo nhẹ về phía ngực, chân kia để yên.
  • Giữ 15–20 giây, thở đều, rồi đổi chân.
  • Làm: 3–5 lần mỗi bên, sáng và tối.
  • Đúng khi: thắt lưng và mông căng nhẹ, dễ chịu, không đau lan xuống chân.

Bài 2: Cong lưng, võng lưng ở tư thế bò

  • Quỳ bốn điểm trên đệm: hai tay dưới vai, hai gối dưới hông.
  • Từ từ cong lưng lên như con mèo, cúi đầu nhẹ. Sau đó hạ lưng võng xuống vừa phải, ngẩng đầu nhẹ.
  • Làm: 8–10 lần, chậm, theo nhịp thở.
  • Đúng khi: lưng chuyển động mềm, không giật. Gối đau thì kê thêm khăn dày.

Bài 3: Đứng lên ngồi xuống ghế

  • Ngồi mép ghế chắc chắn, hai chân rộng bằng vai, khoanh tay trước ngực.
  • Nghiêng người ra trước, đứng thẳng lên bằng sức chân, rồi ngồi xuống thật chậm.
  • Làm: 8–12 lần × 2 hiệp, 1 lần/ngày.
  • Đúng khi: đùi mỏi, lưng không đau. Đây là bài giúp chân đủ khỏe để bê đồ đúng cách ở mục 3.

Kênh YouTube Bác sĩ Minh Tú có video hướng dẫn các bài tập nhẹ cho lưng và cho người lớn tuổi. Bố mẹ có thể mở tivi xem trước rồi tập theo.

Mỗi người thoái hóa cột sống lại có việc thường ngày khác nhau: người còn đi làm, người trông cháu, người làm vườn. Nếu bạn muốn biết bố mẹ nên điều chỉnh việc nào và bắt đầu tập từ đâu, cứ gửi cho bác sĩ vài dòng.

💬 Hỏi miễn phí bác sĩ Minh Tú

Kể cho bác sĩ một ngày bình thường của bố mẹ: ngồi bao lâu, làm việc nhà gì, việc nào làm lưng đau nhất. Bác sĩ sẽ gợi ý tư thế cần đổi và bài tập phù hợp.

Nhắn tin cho bác sĩ →

Bác sĩ Tú giải thích hồi phục sau thay khớp gối
Bác sĩ Tú giải thích hồi phục sau thay khớp gối

Khi nào phải đi khám?

Đi khám ngay nếu: - Tê vùng mông, vùng quanh hậu môn, bộ phận sinh dục. - Bí tiểu, tiểu không tự chủ hoặc đại tiện không tự chủ mới xuất hiện. - Yếu chân tăng dần, đi bị vấp, bàn chân rũ xuống. - Đau lưng dữ dội sau ngã, nhất là ở người loãng xương.

Hẹn khám trong 1–2 ngày nếu: - Đau lưng kèm sốt, sụt cân không rõ lý do, đau tăng về đêm khi nằm nghỉ. - Đau lan xuống chân, tê bì kéo dài hơn vài tuần. - Đi một đoạn ngắn đã đau, tê chân, phải ngồi nghỉ mới đi tiếp được.


Câu hỏi thường gặp

Thoái hóa cột sống thắt lưng có nên đeo đai lưng không?

Đai chỉ nên dùng ngắn ngày, khi lưng đang đau nhiều hoặc khi phải làm việc nặng hơn bình thường. Đeo cả ngày, nhiều tháng làm cơ lưng lười và yếu đi. Lâu dài, “đai lưng” tốt nhất là cơ bụng, cơ lưng được tập đều.

Người thoái hóa cột sống có nên nằm phản cứng, bỏ đệm không?

Không cần nằm phản thật cứng. Đệm quá lún làm lưng võng, đệm quá cứng làm đau vùng tì đè. Chọn loại vừa phải, nằm dậy thấy lưng dễ chịu là được. Khi nằm nghiêng, kẹp một gối mỏng giữa hai đầu gối cho hông và lưng thẳng hàng.

Bị thoái hóa cột sống thắt lưng có được bế cháu không?

Được, nếu làm đúng cách: ngồi xuống ghế rồi mới bế cháu lên, giữ cháu sát người, tránh bế trên một bên hông quá lâu, và không vừa bế vừa xoay người. Có câu hỏi riêng về trường hợp của bố mẹ, nhắn fanpage Bác sĩ Minh Tú.

Kiêng đúng là kiêng ít, kiêng lâu và kiêng đột ngột, chứ không phải kiêng vận động. Đổi vài thói quen nhỏ trong nhà và tập đều mỗi ngày giúp bố mẹ vẫn làm được việc mình thích mà lưng đỡ đau. Nếu chưa biết bắt đầu từ thói quen nào, hãy gửi bác sĩ tình trạng của bố mẹ.

💬 Hỏi miễn phí bác sĩ Minh Tú

Gửi cho bác sĩ tình trạng lưng của bố mẹ: đau ở đâu, có lan xuống chân không, việc nào trong nhà làm đau nhất. Bác sĩ sẽ gợi ý việc nên tránh và cách làm thay thế.

Nhắn tin cho bác sĩ →

⚠️ Lưu ý y tế: Bài viết để bạn hiểu và tham khảo, không thay thế lời khám của bác sĩ. Người có dấu hiệu chèn ép thần kinh, loãng xương nặng hoặc xẹp đốt sống cần được khám trước khi tự tập.

🎥 Xem video hướng dẫn và hỏi đáp cùng bác sĩ Tú

Facebook YouTube Zalo tư vấn

Tài liệu tham khảo


  1. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management (NG59). nice.org.uk/guidance/ng59 ↩

  2. Dahm KT, Brurberg KG, Jamtvedt G, Hagen KB. Advice to rest in bed versus advice to stay active for acute low-back pain and sciatica. Cochrane Database Syst Rev. 2010;(6):CD007612. cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD007612.pub2 ↩

  3. Saraceni N, Kent P, Ng L, Campbell A, Straker L, O’Sullivan P. To flex or not to flex? Is there a relationship between lumbar spine flexion during lifting and low back pain? A systematic review with meta-analysis. J Orthop Sports Phys Ther. 2020;50(3):121–130. ↩

  4. Foster NE, Anema JR, Cherkin D, et al. Prevention and treatment of low back pain: evidence, challenges, and promising directions. Lancet. 2018;391(10137):2368–2383. ↩

blog author avatar

Bác sĩ Nguyễn Minh Tú

Bác sĩ chuyên chấn thương thể thao và phục hồi chức năng sau mổ dây chằng chéo trước (ACL). Nhà sáng lập BST Rehab Solutions — hệ thống phục hồi chức năng online đồng hành cùng bệnh nhân qua video và Zalo.

Back to Blog

Bác sĩ Tú – Phục hồi vận động · Bác sĩ hướng dẫn tập phục hồi sau chấn thương cơ xương khớp - dây chằng | Hotline: 0972229108 | Email: [email protected] | Gò Vấp, TP. Hồ Chí Minh | Nội dung mang tính hướng dẫn tập luyện, không thay thế khám trực tiếp. © 2026 Bác sĩ Tú.